فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه مطالعاتی: عدم قطعیت و ریسک در زیر بخش آبزی‌پروری همانند سایر زیر بخش‌های کشاورزی به خاطر شرایط نامساعد آب و هوایی، شیوع بیماری‌ها و نوسانات قیمت شکل می‌گیرد. طبیعتاً به واسطه وجود عوامل غیرقابل کنترل و ریسک انتظار می‌رود کارایی واحدهای تولیدی نیز تنزل پیدا ‌کند. هدف: هدف از این مطالعه شناسایی ابزارهای مدیریت ریسک بکارگرفته شده در مزارع پرورش ماهی قزل‌آلا و اثر این ابزارها بر کارایی فنی مزارع در شهرستان ماهنشان می-باشد. روش کار: در این مطالعه، ابزارهای مدیریت ریسک در مزارع پرورش ماهی در قالب دو دسته؛ راهبرد مدیریت ریسک درون‌مزرعه‌ایی و برون‌مزرعه‌ایی مورد تحلیل قرار گرفت و تابع ناکارایی فنی مزارع نیز از طریق تابع تولید مرزی تصادفی برآورد شد. داده‌های مورد نیاز به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی متناسب در سال 1399 به دست آمد. نتایج: نتایج نشان داد که پرورش‌دهندگان از بین راهبردهای مدیریت ریسک درون‌مزرعه‌ایی، بیشتر ابزار انتخاب تکنولوژی با ریسک کمتر و از بین راهبردهای مدیریت ریسک برون‌مزرعه‌ایی، بیشتر ابزار تأمین مالی را مورد استفاده قرار می‌دهند. نتایج برآورد تابع ناکارایی فنی نشان داد که افزایش سن، تعداد دوره‌های آموزشی و پرورش ماهی به-عنوان شغل اصلی، کارایی فنی مزارع را افزایش داده و با افزایش تعداد استخرها، کارایی فنی کاهش می‌یابد. همچنین ملاحظه شد که ابزار مدیریت ریسک انتخاب تکنولوژی با ریسک کمتر اثر منفی و ابزارهای انعطاف‌پذیری و استفاده از قراردادهای بازاریابی اثر مثبتی بر کارایی فنی پرورش‌دهندگان دارند و به موازات افزایش استفاده از این ابزارها، کارایی فنی مزارع نیز افزایش می‌یابد. یافته‌های تحقیق مؤید آن است که حدود 50 درصد از مزارع دارای کارایی بیش از 90 درصد بوده و مزارع با مساحت استخر 1500-1000 مترمربع با 89 درصد کارایی، دارای بیشترین میزان کارایی فنی می‌باشند. نتیجه‌گیری نهایی: نتایج مؤید آن است که پروش‌دهندگان ماهی بیشتر از ابزارهای کاهش ریسک در مزارع خود استفاده می کنند تا از روش‌های انتقال ریسک به سایرین و این امر نیز باعث کاهش کارایی فنی آنها می‌شود. لذا توصیه می‌شود با توجه به پیشرفت فناوری‌های تولیدی جدید، بسترهای لازم برای بهره‌مندی از این فناوری‌ها که ممکن است با ریسک بالایی همراه باشد، فراهم شود.