شورش بزرگ علیه نرام-سین در روایت تاریخی و روایت ادبی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ، گروه تاریخ، دانشگاه تهران، تهران، ایران،

doi
10.22059/jhss.2025.399218.473826
چکیده

روایت شورش بزرگ علیه نرام سین را از طریق رونوشت‌های کتیبه‌ای سلطنتی، و آثار ادبی متعددی می‌شناسیم. اهمیت این واقعه در این است که نخست، نرام سین در پی سرکوب یک شورش سراسری، خود را به مرتبۀ الوهی ارتقاء داده‌است. و دوم، این موضوع، تاثیر شگرفی بر حافظۀ تاریخی مردم بین‌النهرین و به ویژه، آثار ادبی دوران متاخر گذاشته‌است. بنا بر ادعای کتیبه‌های خود نرام سین، این شورش به قدری شدید بوده که گویی تمام سرزمین‌های تحت فرمان وی، بر شاه اکده شوریده‌اند؛ شورشی که نهایتا با خواست الهه ایشتر-انونیتوم، تماما سرکوب شد و نرام-سین پس از آن، با دعای مردم اکده و رضایت خدایان، به درجۀ خدایی رسید. در این مقاله، می‌کوشیم تا معرفی جامعی از موضوع شورش بزرگ علیه نرام-سین ارائه کنیم. بدین ترتیب، روایت کتیبۀ شورش بزرگ و همچنین، آثار ادبی مربوط به این روایت، بررسی و مقایسه می‌شوند، تاریخی‌بودن شورش در دوران نرام سین و دامنۀ آن به بحث گذاشته می‌شود و اهداف تدوین این متون ادبی و بستر تاریخی آن‌ها تشریح می‌شود. در این تحقیق بررسی خواهیم کرد که آیا وقایع اصلی  شورش بزرگ علیه نرام-سین، بر پایه واقعیت است یا خیر؛ و متون ادبی متاخر، چگونه برای اهداف تبلیغاتی، تبیین رویدادهای عصر خود، یا صرفا به عنوان آثار ادبی، از این موضوع، بهره‌ برده‌اند