تحلیل هرمنوتیک نسبت متون دینی و زمینه‌های سیاسی در نظام جمهوری اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

2 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

3 استادیار علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

4 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه اصفهان

doi
10.22070/iws.2021.4941.1864
چکیده

اسلام در زمره ادیانی قرار دارد که بر اساس متون ثابت و مقدسی شکل گرفته اند. طبیعی است که نظام‌های سیاسی برآمده از مکتب اسلام نیز بر اساس تفسیر متون مقدس شکل می گیرند. پرسش این نوشتار آن است که نظام جمهوری اسلامی ایران بر اساس چه تفسیری از متون دینی شکل گرفته است. و این تفسیر چه تفاوتی با حکومتهای دینی دیگر بر آمده از اسلام دارد؟ برای پاسخ به این پرسش، هرمنوتیک اسکینر مورد استفاده قرار گرفته است؛ تا هم به زمینه های سیاسی وهم قصد و نیت مولف و هم به تحول ایدئولوژیک لازم برای شکل گیری نظام نوین سیاسی توجه شود. متون دینی و روایات مورد تأکید در حکومت جمهوری اسلامی، دگرگونی‌های ایجاد شده در ارتباط با تغییر تفسیر برخی از آیات، جایگاه ساخت قدرت در این تغییر، نقش فقها و علماء در این زمینه ازجمله دغدغۀ هایی است که به کمک هرمنوتیک اسکینر به آن پرداخته شده است.  یافته های پژوهش نشان می دهد؛ با تشکیل حکومت جمهوری اسلامی و حمایت ساختار قدرت شرایط لازم برای گسترش بیان فضیلت‌های اهل‌بیت (ع) مهیا، متون دینی در جهت تقویت و تثبیت ایدئولوژی جدید به کار گرفته شد و همچنین مراسم‌های مختلف مذهبی به‌عنوان نمادی از تغییر هنجار مرسوم مورداستفاده قرار گرفت. جایگاه فقها در رأس هرم قدرت نسبت به حکومت‌های پیشین شیعی به نحو بی‌سابقه‌ای رو به فزونی نهاد. این فرایندخود موجب شکل‌گیری اندیشه و هویت سیاسی جدید گردید.