فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقارن پای‌گیری دولت و قدرت انقلابیون جنبش جنگل در گیلان (1296- 1299. ش)، توجه انقلابیون و دولتِ نوپای انقلاب اکتبر 1917. م، به آنها جلب شد. فرایند چندمرحله‌ای جنبش جنگل، نشانگر گذار آن از چند نوع نظام حکومتی و ایدئولوژی متقارن است که همواره تغییر در نظام استبدادی و کهنه سلطنت را تعقیب می‌کرد و سرانجام موفق شد؛ اولین نظام جمهوری در ایران را شکل دهد؛ اما زودهنگام سقوط کرد. این پژوهشِ اسنادی با رویکرد تبیینی- تفسیری و با روش تحلیلی- توضیحی، به بررسی این سؤال می‌پردازد؛ «چرا و چگونه اولین دولت جمهوریت ایران توسط جنبش جنگل، سقوط کرد؟» فرضیه‌ی جواب بیان می‌کند؛ دولتِ جنبش جنگل به رهبری میرزا کوچک پس از تشکیل اولین جمهوریت به معمای دولتِ پوچ رسیده بود؛ ازاین‌رو آسیب جدی دید و سقوط کرد. تحلیل و تعامل دو عاملِ حساسیت و آسیب‌پذیری، فرایندِ چالش‌های گذار و افولِ دولتِ جنگل را معنادار می‌سازد. نتیجه‌گیری کلی پژوهش نشان می‌دهد؛ حساسیت جامعه ایران در مرکز و در گیلان در برابر دولتِ موقت جنگل، در سطحی بسیار بالا افزایش‌یافته بود؛ همزمان دولتِ جنبش جنگل با معمای دولت پوچ مواجه شده بود. این شرایط هم‌ردیف باسیاستِ براندازی دولت‌ انگلیس همراه شد؛ و به عمر سیاسی- اجتماعی جنبش جنگل پایان داد