فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حافظ در میان شاعران هم‏روزگار خود به غزل عماد فقیه توجّه داشته و سعی کرده به استقبال از اشعار او، غزلیّاتی هم‏وزن و هم‏قافیه با مضمون‏هایی تقریباً مشابه بسراید. این غزل‏ها اگرچه ظاهراً شبیه غزل‏های عماد هستند؛ امّا دارای حال و هوای دیگری هستند و طراوت و زیبایی متفاوتی از آن دریافت می‏شود. فرضیّة پژوهش حاضر این است که یکی از تفاوت‏های غزل حافظ و عماد در نحوة کاربست هنجارگریزی نهفته است؛ زیرا هنجارگریزی از جمله مقوله‏های زیبایی‏شناختی است که تأثیر بسزایی در آشنایی‏زدایی و برجسته‏سازی شعر دارد. از این رو، در این جستار برآنیم با روش توصیفی‏تحلیلی و آماری با بهره‏گیری از الگوی هشت‏گانة هنجارگریزی لیچ به این پرسش پاسخ دهیم که شعر حافظ چه ویژگی‏ها و شاخص‏هایی از نظر کاربست انواع هنجارگریزی دارد که سبب امتیاز و برتری شعر او نسبت به شاعر ‏هم‏عصر وی عماد فقیه گردیده است؟ نتایج این پژوهش حاکی از این است که برتری غزل حافظ نسبت به غزل‏ عماد فقیه در بهره‏گیری افزون‏تر از هنجارگریزی به طور کلّی و هنجارگریزی معنایی، واژگانی و نحوی به طور اخصّ است. حافظ با بهره‏گیری از تصویرآفرینی‏های هنری، ترکیب‏سازی‏های ادبی و خارج شدن از آرایش سازگانی غالب در زبان، کلام شاعرانة خود را برجسته‏تر نموده است. این امر از جمله عواملی است که سبب امتیاز و برتری شعر او نسبت به شاعر ‏هم‏عصر وی عماد فقیه گردیده است.