بررسی مواجهه مقامات قاجاری با هیئتهای تبشیری آمریکایی
نویسندگان
1 گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین المللی قزوین، قزوین، ایران.
2 گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jhss.2025.385434.473751چکیده
تساهل و مدارای مشهود سران حکومتی با میسیونرهای مسیحی در ایران به دوره صفویه(۱۱۴۸–۹۰۷ ق) باز میگردد. پادشاهان قاجار نیز که در رویه و مسلک دینی پیرو صفویان بودند و به دینمداری شهره بودند، از آغاز، با حضور و فعالیت میسیونرهای منفرد مسیحی چون هنری مارتین، جوزف ولف و ... در ایران مقابله نکردند. حال در میان گروههای تبشیری که از اواسط دوره قاجار(1344-1193ق) وارد ایران شدند، هیئتهای تبشیری آمریکایی، اولین گروه میسیونری پروتستان بودند که کار تبشیر در ایران را آغاز کردند. یکی از مهمترین موضوعات درباره میسیونهای آمریکایی، شیوه مواجهه مقامات حکومتی قاجار با اعضای این میسیونها بوده است. پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای، به بررسی مواجهه درباریان قاجار شامل شاهان، وزرا، حکام محلی، سران نظامی، شاهزادگان و ... با میسیونرهای آمریکایی و فعالیتهای آنها بپردازد. دستاوردهای پژوهش نشان میدهد مواجهه سران قاجار با میسیونرهای آمریکایی در دو گونه تعاملی و تقابلی تقسیمبندی میشود. بدین ترتیب، هر یک از مقامات قاجار با توجه به شرایط حاکم، منافع، علاقه به مدرنیته، نوع عملکرد میسیونرهای آمریکایی در قبال مسلمانان و ... رفتارهای متفاوتی از خود نشان میدادند و به حمایت و یا مقابله با آنها میپرداختند. همچنین میزان تعامل و همکاری مقامات قاجار نسبت به مخالفت و مقابله آنها با میسیونرهای آمریکایی بیشتر بود. همین امر موجبات گسترش فعالیتهای میسیون آمریکایی و حضور طولانی مدت آنها در ایران را فراهم کرد.
