قراردادهای ایمیتو نخلستان: تحلیل سه سند حقوقی از بابل هخامنشی به همراه ویرایش متن اکدی.
نویسندگان
1 دانش آموختۀ دکتری تاریخ ایران باستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jhss.2025.397014.473817چکیده
این پژوهش به بررسی نظام ایمیتو (برآورد ثابت/ارزیابی شده) در قراردادهای نخلستان در بابل هخامنشی میپردازد و تلاش میکند کارکرد این نظام را در مدیریت اقتصادی و اداری املاک شاهی هخامنشیان تحلیل کند. پژوهش حاضر با روش تحلیل متون میخی و با استفاده از سه قرارداد ایمیتو از مجموعه موسایف، مربوط به سال ۲۱ داریوش یکم (۵۰۱ پیش از میلاد)، به بررسی ساختار و کارکرد این نظام قراردادی میپردازد. در این راستا، از روشهای تطبیقی و تحلیل کمی برای محاسبه میزان محصول، مساحت باغها و دستمزدها استفاده شده است. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسشهاست که نظام ایمیتو چگونه در مدیریت املاک شاهی عمل میکرده و چه نقشی در ساختار اقتصادی-اداری بابل هخامنشی داشته است؛ همچنین، رابطه میان میزان برآورد محصول با مساحت باغها و تعهدات جانبی چگونه تعیین میشده است. بررسیها نشان میدهد که نظام ایمیتو یک نظام پیچیده و کارآمد برای مدیریت املاک کشاورزی بوده که از یک ساختار سهلایهای مدیریتی پیروی میکرده است. میزان برآورد محصول (از ۱۸ تا ۱۰۰ کور) متناسب با مساحت باغها (از ۰.۵۶ تا ۳.۱۲۸ کور زمین) تعیین میشده و تعهدات جانبی مانند پرداخت نقره نیز بر همین اساس محاسبه میشده است. این نظام همچنین نشاندهنده تلفیق موفق سنتهای اداری بابلی با نیازهای مدیریتی شاهنشاهی هخامنشی است.
