مقایسه خرده‌گفتمان‌های اسلامگرا در ایران (57-1332)؛ از سیاست گریزی تا سیاست ورزی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22070/iws.2021.5430.1918
چکیده

هدف این پژوهش، شناخت و معرفی کلی از وضعیت گفتمان اسلام­گرا در فاصله زمانی سال های 57-1332 ش است. گفتمان اسلام­گرا در این دوره متشکل از خرده­گفتمان­هایی بود که هرکدام واجد دال مرکزی و دال­های شناور بودند. نسبتی که هر یک از این خرده­گفتمان­ها با حوزه سیاست داشتند، به نوعی تعیین­کننده میزان نقش­آفرینی آنها در شکل­گیری انقلاب اسلامی است. این پژوهش ضمن تحلیل خرده‌گفتمان­های مذکور از منظر نظریه گفتمان لاکلا و موفه، در پی پاسخ به این پرسش اصلی است که خرده­گفتمان­های اسلام­گرا در سال­های 57-1332ش چه نسبتی با حوزه سیاست داشتند. یافته­های پژوهش نشان می­دهد از میان هفت خرده­گفتمان اسلام­گرا در دوره مذکور، خرده­گفتمان‌های اسلام حوزوی و حجتیه، سیاست گریز و خرده­گفتمان­های اسلام فقاهتی، ملی­گرا، مبارز، سوسیالیسم و چپ مسلحانه، سیاست­ورز بودند. از طرفی همه خرده­گفتمان­های اسلام­گرای سیاست‌ورز در انتخاب دال مرکزی متفاوت از یکدیگر بودند، اما در مواردی در دال­های شناور شباهت داشتند. روش این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و بر اساس مطالعه اسنادی-کتابخانه­ای است.