بررسی استعارۀ مفهومی «بذر» در مرصادالعباد نجم‌الدین رازی

نویسندگان

1 دانشجو/دانشگاه یزد

2 استاد/دانشگاه یزد

doi
10.30473/prl.2021.34734.1291
چکیده

استعارۀ مفهومی موضوعی در زبانشناسیِ شناختی است که موضوع آن بررسی استعاره‌هایی است که در ذهن نویسنده یا گوینده به عنوان بخشی از نظام تفکری او وجود دارند؛ بررسی این موضوع می‌تواند به شناخت زیربنای فکری نویسنده و ابعاد گوناگون آن کمک کند. مرصادالعباد از متون مهم عرفانی زبان فارسی و تألیف نجم‌الدین رازی(573-654 ه.ق.) است که با استفاده از تمثیل، استعاره، آیات و احادیث فراوان در زمینۀ عرفان اسلامی نوشته شده است. در بررسی استعارۀ مفهومی «بذر» در مرصادالعباد اثر نجم‌الدین رازی مشخص می‌شود که این نویسنده به این مفهوم استعاری در سراسر اثر خود توجه ویژه داشته است؛ پس از طبقه‌بندی استعاره‌های مفهومی مربوط به بذر در این اثر به این نتیجه می‌رسیم که این استعاره‌ها برپایۀ استعارۀ کلی‌ترِ «جهان آفرینش بذر است» شکل گرفته در نهایت ‌استعارۀ کلی «خداوند کشاورز است» را به ذهن متبادر می‌سازد. ریشه‌های چنین تفکری را در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، جغرافیایی، زبانی و اعتقادی نجم‌الدین رازی می‌توان جستجو کرد.