تحلیل سازوکارهای گفتمانی داعش (دولت اسلامی عراق و شام)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه علوم اجتماعی، جامعه‌شناسی، دانشگاه گیلان

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان

3 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان

doi
10.22070/iws.2021.4731.1822
چکیده

پژوهش‌حاضر، به تحلیل گفتمان گروه داعش(دولت اسلامی عراق و شام) به عنوان یکی از جنبشهای سیاسی مذهبی شکل گرفته در دنیای اسلام می­پردازد. جنبش فوق ضمن تاثیر پذیری از عوامل بین‌المللی، از یک فضای گفتمانی خاصی برخوردار است. اهداف اصلی پژوهش‌حاضر، شناسایی عناصرگفتمانی موجود درگروه داعش، مشخص‌ساختن پادگفتمان وگفتمان‌های مقابل گروه داعش، مشخص ساختن دال‌های مرکزی و شناور حاکم بر گفتمانِ گروه داعش و تعیین مفصل‌بندی حاکم بر گفتمان این گروه است. برای تحقّق اهداف مذکور، از نظریه گفتمان لاکلائو و موفه ، به صورت توأمان به عنوان مبانی نظری و روش پژوهش بهره گرفته شد. این نظریه از سویی به دلیل تاکید برمفاهیمی نظیر دال مرکزی، دال های شناور، ضدیّت، هژمونی و... به عنوان مفاهیم کانونی برای تحلیل پدیده‌های سیاسی و اجتماعی در سطح کلان مناسب است و از سویی دیگربه علت برخورداری از مبانی روش‌شناختی، قابلیت استفاده از آن به عنوان روش تحقیق نیز وجود دارد. در این تحقیق، متون مربوط به مجلّة گروه داعش که به دو زبان انگلیسی و عربی، در 15 شماره توسط این گروه منتشر گردیده است؛ به عنوان جامعة آماری انتخاب گردید. یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که  دال مرکزی گفتمان حاکم بر داعش، خلافت ­اسلامی است. دال­های شناور در گفتمان گروه داعش نیز در ارتباط با دال­ مرکزی فوق معنادار گشته و بر این اساس دالهایی نظیر دشمن- جهاد- هجرت و خلیفه (امام) به عنوان دال­های شناور این گروه شناخته شدند