آیین های تدفین و سوگواری سغدیان بر اساس منابع مکتوب چینی
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jhss.2024.377672.473717چکیده
سغد از نظر جغرافیایی در فرارود و بین ایران و چین واقع شده بود. سغدیان به واسطه تجارت و بازرگانی در راههای موسوم به ابریشم به مرور زمان سکونتگاههایی پدید آوردند و از حدود اواخر قرن سوم ق.م. در چین نیز نفوذ کردند. این ارتباط و سکونت گروههایی از آنها در نواحی شمالی و غربی چین باعث توجه تاریخنگاریهای چینی نسبت به این مردم شده بهگونهای که در گزارشهای خود مطالبی را در مورد جنبههای مختلف حیات آنها از جمله فرهنگ و دین ذکر کردهاند. آیینهای تدفین و سوگواری سغدیان که خود تحت تأثیر باورهای دینی آنان قرار دارد از مسائلی است که در این منابع مورد توجه قرار گرفته و هدف این پژوهش راستی آزمایی گزارشهای این منابع از یکسو و چیستی این آیینها و چگونگی آنها از سوی دیگر ست. تاریخنگاریهای چینی مورد استفاده در این پژوهش متنوع و متعلق به بازۀ زمانی قرون چهارم تا یازدهم میلادی هستند و گزارشهای آنها در این مورد اغلب کوتاه است. بررسی و تحلیل دادههای این منابع نشان میدهد که مطالب آنها عموماً معتبر و آیینهای تدفین در بین سغدیان متنوع و با اندکی اغماض مطابق با سنتهای زردشتی است. رسوم سوگواری سغدیان نیز شباهت بسیار زیادی به دیگر اقوام ایرانی و سنتهای رایج در بین آنها دارد