آیین های تدفین و سوگواری سغدیان بر اساس منابع مکتوب چینی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jhss.2024.377672.473717
چکیده

سغد از نظر جغرافیایی در فرارود و بین ایران و چین واقع شده بود. سغدیان به واسطه تجارت و بازرگانی در راه­های موسوم به ابریشم به مرور زمان سکونتگاه‌هایی پدید آوردند و از حدود اواخر قرن سوم ق.م. در چین نیز نفوذ کردند. این ارتباط و سکونت گروه‌هایی از آنها در نواحی شمالی و غربی چین باعث توجه تاریخ‌نگاری‌های چینی نسبت به این مردم شده به‌گونه‌ای که در گزارش­های خود مطالبی را در مورد جنبه­های مختلف حیات آنها از جمله فرهنگ و دین ذکر کرده­اند. آیین­های تدفین و سوگواری سغدیان که خود تحت تأثیر باورهای دینی آنان قرار دارد از مسائلی است که در این منابع مورد توجه قرار گرفته و هدف این پژوهش راستی آزمایی گزارش­های این منابع از یک­سو و چیستی این آیین­ها و چگونگی آن­ها از سوی دیگر ست. تاریخ‌نگاری‌های چینی مورد استفاده در این پژوهش متنوع و متعلق به بازۀ زمانی قرون چهارم تا یازدهم میلادی هستند و گزارش­های آن­ها در این مورد اغلب کوتاه است. بررسی و تحلیل داده­های این منابع نشان می­دهد که مطالب آن­ها عموماً معتبر و آیین­های تدفین در بین سغدیان متنوع و با اندکی اغماض مطابق با سنت‌های زردشتی است. رسوم سوگواری سغدیان نیز شباهت بسیار زیادی به دیگر اقوام ایرانی و سنت‌های رایج در بین آنها دارد