فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هنجارگریزی یکی از شیوه­های آشنایی­زدایی است که طی آن، برای ایجاد تصاویر خلاقانۀ شعری از قواعد حاکم بر زبان معیار، نوعی انحراف رخ می­دهد و موجب برجسته­سازی در متن ادبی می­گردد. هوشنگ ابتهاج از جمله شاعران معاصر است که در اشعار نیمایی خود از این شگرد بهرۀ فراوان برده­است. این پژوهش، با روش تحقیق توصیفی از نوع پیمایش و در چارچوب مکتب ساخت­گرایی، بر آن است که اشعار نو ابتهاج را بر مبنای الگوی هنجارگریزی لیچ مورد بررسی قرار دهد تا شیوه خلق زیبایی و برجستگی در اشعار وی آشکار گردد. اشعار مورد بررسی در این پژوهش با شیوۀ تصادفی از دیوان تاسیان ابتهاج گزینش شد. نتایج نشان داد که ابتهاج از انواع هشت­گانۀ هنجارگریزی لیچ استفاده کرده و از این طریق توانسته‌است زبان خود را برجسته سازد. در این میان، وی از هنجارگریزی معنایی بیش از سایر انواع هنجارگریزی بهره گرفته­است. میزان کاربرد سایر انواع هنجارگریزی و پیامد آن­ها نیز بررسی شده‌است. با این هنجارگریزی­ها­، ابتهاج منظور خود را به گونه­ای نوآورانه و به زیباترین شیوه بیان می­کند. همچنین تقدّم فعل بر سایر ارکان جمله از پربسامدترین هنجارگریزی­های نحوی در شعر ابتهاج است و او نوعی فعل­گرایی و تأکید بر عمل به جای عامل را تداعی کرده­است.