فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش روایت­ های آیسخولوس و هرودت از شاهنشاهان هخامنشی را به تصویر کشیده و می­ کوشد تا نشان دهد ایشان چگونه روایتی از شاهنشاهان هخامنشی به دست داده و در این باره بر چه منابعی تکیه کرده ­اند. اهمیت آن در درک بهتر نحوه تاریخ­نگاری هرودت و بهره بردن آن از روایت آیسخولوس در کنار دیگر منابع است. پرسش اصلی و مسأله ­ای که مطرح بوده، این است که آیسخولوس و هرودت هر یک در روایت خویش از چه منابعی بهره برده و چگونه روایتی به دست داده­اند. رویکرد و روش تحقیق در این پژوهش، اندیشه ­ای است. به این معنی که روایات آیسخولوس و هرودت را در کنار یکدیگر می­گذارد تا دریابد چگونه روایتی از شاهنشاهان هخامنشی به دست داده­ اند. فرضیه یا مدعای اصلی اینکه آیسخولوس که خود شاهد لشکرکشی ایرانیان بوده، در عین اینکه روایتی دست اول به دست می­ دهد، بر مبنای الگوی تراژدی­ های یونانی به بازنویسی آن پرداخته و هرودت در حالی که تا حد زیادی تحت تأثیر روایت آیسخولوس از شاهنشاهان هخامنشی و لشکرکشی خشیارشا به یونان است، در روایت خویش از منابع دیگری نیز بهره برده است. داده ­ها و نتیجه آنکه روایت ­های آیسخولوس و هرودت از شاهنشاهان هخامنشی و لشکرکشی خشیارشا به یونان شباهت ­ها و تفاوت ­هایی نشان می­ دهند. روایت آیسخولوس بر مبنای الگوی تراژدی­ های یونانی، به روایت لشکرکشی خشیارشا به مثابة شاهی می­پردازد که پندارهای واهی­اش او را به اعمال گستاخانه ­ای می­ کشانند که سرنوشت محتومی از جانب خدایان دربردارد. روایت هرودت نیز تا حد زیادی برگرفته از روایت آیسخولوس است. فراز و فرودهایی که هرودت در زندگی شاهنشاهان هخامنشی و به‌ویژه خشیارشا به تصویر می­ کشد و تأثیر دخالت خدایان و سرنوشت در زندگی آنها، همگی یادآور تراژدی­ های یونان باستان، در اینجا به‌طور مشخص ایرانیان آیسخولوس می­ باشند. در عین حال هرودت از منابع دیگری نیز بهره برده و جزئیات بیشتری نسبت به آیسخولوس به دست می­ دهد تا به مثابة یک مورخ، دلایل و عوامل این لشکرکشی را نشان دهد. با وجود این، روایت آیسخولوس دهه ­ها مقدم بر روایت هرودت بوده و به روزگار واقعه نزدیک ­تر است. همچنین روایت وی از شاهنشاهان هخامنشی، آن‌گونه که از زبان آتوسا، داریوش و خشیارشا روایت می­ شود، تفاوت­ هایی با روایت هرودت دارد که قابل توجه ­اند