کشف تقلب در صورت‌های مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس تهران با استفاده از داده‌کاوی

نویسندگان

1 استادیار، گرو ه حسابداری، دانشگاە پیام نور، تهران ، ایران

2 دانشجوی دکترا، گروه حسابداری، واحد سنندج، دانشگا ه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

3 استادیار، گرو ه حسابداری، واحد سنندج، دانشگا ه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

4 استادیار، گروه حسابداری، دانشکد ه علوم انسانی و اجتماعی، دانشگا ه کردستان

doi
10.22034/jmaak.2024.78071.4431
چکیده

تقلب در صورت‌های مالی نه تنها باعث زیان‌های هنگفت برای سرمایه‌گذاران می‌شود، بلکه باعث ایجاد بحران بی‌اعتمادی به حسابداری و صورت های مالی شرکت‌ها می‌شود. علاوه بر این، وضعیت مالی شرکت را در یک چرخه معیوب قرار می دهد که توسعه پایدار بلندمدت کل اقتصاد جامعه را کاهش می دهد. بنابراین، شناسایی صورت‌های مالی تقلبی نقش مهمی در افزایش پایداری اقتصاد اجتماعی ما ایفا می‌کند. در این پژوهش هدف کشف تقلب در صورت‌های مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس تهران با استفاده از داده‌کاوی است. نمونه پژوهش 200شرکت بورسی در بازه 11 ساله 1392-1402 است. معیارهای ارزیابی برای چهار مدل درخت تصمیم، شبکه عصبی، نزدیک‌ترین همسایه و قاعده بیزی بدست آمد که نتایج نشان می دهد مقادیر امتیاز F قاعده بیز بسیار پایین است و تنها عملکرد این مدل مورد تایید نیست، در حالی که، تمام معیارهای ارزیابی سه مدل دیگر مؤثر هستند یعنی درخت تصمیم(DT) ، نزدیک‌ترین همسایه(KNN) و شبکه عصبی (MLP) پیش‌بینی خوبی در تشخیص تقلب شرکت‌های بورسی دارد. تکنیک داده‌کاوی موجود می‌تواند تا حد زیادی یک سیستم پشتیبانی تصمیم برای مدیران در تشخیص تقلب در صورت‌های مالی فراهم کند.