تحول در مواجهه گفتمانی در جمهوری اسلامی ایران مواجهه پساسیاسی، آنتاگونیستی، یا آگونیستیک

نویسندگان

1 استادیار گروه اندیشه سیاسی پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی

doi
10.22070/iws.2019.4230.1758
چکیده

هویت، تشخص و مرزبندی­های گفتمانی تنها در تمایز و تفاوت­های گفتمانی است که شکل می­گیرد. در واقع گفتمان­های مختلف یک رابطه دوسویه با یکدیگر دارند. از سویی در تمایز و تخالف با یکدیگر تهدیدکننده یکدیگر هستند و از سوی دیگر تنها در تمایز و در غیریت­سازی با یکدیگر است که متمایز می­شوند؛ لذا هویت بخش یکدیگر هستند. در درون فراگفتمان جمهوری اسلامی ایران نیز از ابتدای انقلاب تا کنون گفتمان­ها و خرده­گفتمان­های متعددی حضور داشته­اند. هدف این پژوهش مواجهه این گفتمان­ها با یکدیگر، سنخ­شناسی مواجهات گفتمانی و بررسی تحولات در رقابت­ها و مواجهات گفتمانی است. در این مسیر از روش گفتمانی «لاکلا و موفه» استفاده می­شود. در سنخ­شناسی نیز از نظریه موفه در مورد انواع مواجهات و رقابت­های گفتمانی استفاده شده است. موفه انواع مواجهات را به سه نسخه پساسیاسی، آگونیستیک و آنتاگونیستی تقسیم­بندی می­کند. یافته­های مقاله نشان می­دهد که در میان گفتمان­های درون جمهوری اسلامی از دهه شصت تا کنون هر سه نوع مواجهه وجود داشته است که مواجهه پساسیاسی در دهه 60، مواجهه اگونیستیک در دهه  70، و مواجهه آنتاگونیستی در دهه 80  غلبه داشته است.