اثر تحریم‌ها بر گزارش‌گری پایداری شرکتی در قالب نظریه بازی‌ها (تعمیم الگوی بازی استاگلبرگ)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حسابداری ، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

3 استاد، گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/jmaak.2026.24343
چکیده

امروزه نقش شرایط اقتصادی و محدودیت‌های بیرونی سازمان در شکل‌دهی رفتار بنگاه‌ها و الگوهای گزارش‌گری بیش از پیش مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. در همین راستا، هدف پژوهش حاضر واکاوی اثر تحریم‌ها به عنوان یک محدودیت برون سازمانی مهم بر گزارش‌گری پایداری شرکتی با بهره‌گیری از چارچوب نظریه بازی‌ها است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و داده‌های آن از صورت‌های مالی شرکت‌ها و پرسش‌نامه جمع‌آوری شده است. برای برآورد مدل، نظرات ۳۱ نفر از خبرگان حوزه حسابداری و حسابرسی مورد استفاده قرار گرفت و از رویکردهای مبتنی بر الگوریتم‌های یادگیری عمیق در لایه‌های عمیق تحلیل بهره گرفته شد. یافته‌های پژوهش نشان داد شدت رقابت تأثیر مثبتی بر سودآوری بنگاه رهبر و بنگاه‌های پیرو دارد، با این تفاوت که این اثر در بنگاه رهبر قوی‌تر است. همچنین، سرریزشوندگی موجب کاهش سودآوری بنگاه رهبر و افزایش سودآوری بنگاه‌های پیرو می‌شود. نتایج نشان داد گزارش‌گری پایداری نیز سودآوری هر دو گروه بنگاه‌ رهبر و پیرو را افزایش می‌دهد و اثر آن بر بنگاه رهبر محسوس‌تر است؛ امری که می‌تواند انگیزه ورود فعال‌تر رهبر به این حوزه را تقویت کند. بررسی نقش تحریم‌ها آشکار کرد که تحریم‌ها کاهش قابل‌توجهی در سودآوری بنگاه‌های رهبر و پیرو ایجاد می‌کنند و شدت این تأثیر در بنگاه‌های کوچک‌تر چشمگیرتر است. همچنین افزایش قدرت چانه‌زنی رهبر به کاهش جدی سود ناشی از گزارش‌گری پایداری در بنگاه‌های پیرو منجر می‌شود؛ در حالی‌که افزایش قدرت چانه‌زنی پیرو، هرچند سود رهبر را کاهش می‌دهد، اما این کاهش نسبت به افزایش سود پیروها چندان قابل‌ملاحظه نیست.