واکنش جنبش دانشجوییِ دهه 1340 به سبک‌های هویتیِ نیروهای سیاسیجبهه ملی، حزب توده، روحانیان سنتی و نهضت آزادی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مطالعات اجتماعی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

2 استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشجوی دکتری علوم سیاسی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

doi
10.22070/iws.2019.4204.1751
چکیده

آزادی نسبی اوایل دهه 1340 در حکومت پهلوی، فرصتی برای بازسازی و فعالیت دوباره جنبش دانشجویی در ایران فراهم‌آورد. جنبش دانشجویی به‌دلیل سرکوب سیاسی دهه1330، ناامیدی از روش‌های رفورمیستی و چیرگی مبارزات چریکی در برخی کشورهای جهان سوم، به‌سوی رادیکال‌شدن سوق‌یافت؛ در این دوران، برخی از احزاب و نیروهای سیاسی و اجتماعی مانند جبهه ملی، حزب توده، روحانیان سنتی و نهضت آزادی سعی‌کردند هویت‌های مشروع، برنامه‌دار و مقاومت را تعریف و دانشجویان را به پذیرش اثربخش‌بودن اقدام‌های اصلاح‌گرانه (رفورمیستی) ترغیب‌کنند؛ این مسئله که دانشجویان در دهه 1340 چه واکنشی به هویت‌های مشروع، برنامه‌دار و مقاومت جبهه ملی، حزب توده، روحانیان سنتی و روشن‌فکران دینی داشتند، موضوع این نوشتار است. چارچوب نظری مقاله، هویت «کاستلز» و روش به‌کاررفته در نوشتار تطبیقی است. نتیجه تحقیق نشان‌داد که انطباق‌نداشتن هویت‌های مشروع، برنامه‌دار و مقاومتِ نیروهای سیاسی (جبهه ملی، حزب توده، روحانیان سنتی و نهضت آزادی) با انتظارات دانشجویان، طرد آنها را ازسوی جنبش دانشجویی سبب‌شد.