تحلیل ساختار توده­های جنگلی قرق نشده در شهرستان بویراحمد

doi
10.22034/ijf.2025.511864.2048
چکیده

امروزه توصیف کمی ساختار جنگل به عنوان یکی از مناسب‌ترین ابزار در مدیریت نوین جنگل درنظر گرفته می­شود. بنابراین برای مدیریت صحیح اکوسیستم­های جنگلی، داشتن اطلاعات کافی در رابطه با ساختار گونه‌های درختی ضروری است. این پژوهش در چارچوب طرح جامع سنجش و پایش جنگل‌های زاگرس که با روش پایش مکان ‌محور ( Place-base monitoring ) طراحی شده است، به ارزیابی ساختار دو توده سرآب­تاوه ( Sarabtaveh ) در دامنه شمالی و پریکدان ( Parikadan ) در دامنه جنوبی در جنگل‌های شهرستان بویراحمد از استان کهگیلویه و بویراحمد می‌پردازد. در هریک از رویشگاه‌ها، قطعه‌نمونه یک‌هکتاری مربعی‌شکل به‌صورت تصادفی پیاده و متغیرهای کمی پایه‌های درختی اندازه‌گیری شد. براساس نتایج، در هر دو رویشگاه فرم غالب درختان توده، جست­گروه یا شاخه‌زاد بودند. الگوی پراکنش مکانی برای گونه غالب در هر دو منطقه یعنی بلوط ایرانی، کپه­ای به‌دست آمد. مقدار شاخص آمیختگی در توده پریکدان (23/0) و در توده سرآب­تاوه (14/0) محاسبه شد که بیانگر تنوع گونه­ای بیشتر در توده پریکدان نسبت به رویشگاه سرآب­تاوه می­باشد. البته شاخص آمیختگی هر دو رویشگاه کم بوده و با توجه به اینکه گونه بلوط تشکیل دهنده اصلی مناطق مورد بررسی می‌باشد، این مسئله قابل توجیه است. مقدار شاخص کلارک-ایوانز برای رویشگاه­های پریکدان و سرآب­تاوه به‌ترتیب 61/0، 13/1 به‌دست آمد. شاخص تمایز قطری برای رویشگاه­های پریکدان و سرآب­تاوه نیز به‌ترتیب 33/0، 32/0 بدست آمد. که نشان دهنده‌ی عدم اختلاف بین درختان از نظر متوسط قطر برابر سینه و همچنین همگن بودن درختان از نظر قطری می­باشد. اندازه­گیری و محاسبه شاخص زاویه یکنواخت، شاخص­های چیرگی قطر، سطح تاج پوشش، شاخص فاصله همسایگی، شاخص تنوع ساختاری و غیره از دیگر نتایج تحقیق پیش­رو می باشد. نتایج حاصل از این شاخص‌ها مبنایی برای مقایسه با سایر جنگل‌های مشابه و تعیین میزان انحرافات ناشی از فرآیندهای طبیعی و دخالت‌های انسانی خواهد بود. این مقایسه به تدوین یک الگوی مدیریت و شیوه جنگل‌شناسی مناسب در جنگل‌های منطقه کمک می‌کند.