فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

واحدهای تک‌واژه‌ای (واژه‌ها) واحدهایی زبانی هستند که نقش نظم‌دهی و مقوله‌بندیِ تجاربِ بشری را در قالب واحدهای نمادین و نام‌گذاری بر مفاهیم تازه بر عهده دارند. در زبان‌های طبیعی، افزون بر واحدهای تک‌واژه‌ای، سازه‌های زبانی‌ای وجود دارند که اگرچه به‌لحاظ ساخت‌واژی با واحدهای تک‌واژه‌ای مطابقت ندارند، دقیقاً همان نقش را ایفا می‌کنند. این سازه‌ها عبارت‌های چندواژه‌ای هستند، واحدهایی واژگانی که از توالی دو یا بیشتر از دو واژه ساخته می‌شوند و به لحاظ واژگانی، نحوی، معنایی، کاربردشناختی و آماری، نسبت به مؤلّفه‌های پایه، در عناصر سازندۀ خود بانشان هستند. این واحدها بخش قابل‌توجّهی از واژگان زبان را به خود اختصاص می‌دهند و، با توجّه به ترکیب آزاد واژه‌ها در آنها، ویژگی‌های صوری و نقشی منحصربه‌فردی پیدا می‌کنند و شامل انواع متنوّعی می‌شوند. میزان کاربرد این واحدها و اهمّیّت آن‏ها در زبان به هیچ وجه کمتر از واحدهای تک‌واژه‌ای نیست، به همین دلیل شناخت و توصیف آنها، نه‌تنها در حوزۀ زبان‌شناسی، که در حوزه‌های بسیار دیگری، از جمله گروه‌شناسی، واژه‌شناسی، واژگان‌نگاری، زبان‌شناسی رایانه‌ای، زبان‌روان‌شناسی، زبان‌جامعه‌شناسی و پردازش زبان طبیعی، توجّه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. در این مقاله، پس از مقدّمه، به اهمّیّت واحدهای چندواژه‌ای، لزوم شناخت و توصیف آن‏ها پرداخته شده، سپس تعاریفی از واحدهای چندواژه‌ای و معیارهایی برای استخراج آن‏ها به دست داده شده و سرانجام، برپایۀ اصول و قواعد مطرح‌شده، انواع واحدهای چندواژه‌ای معرّفی و طبقه‌بندی شده است. این معرّفی و طبقه‌بندی براساس داده‌ها، در چهارچوب زبان امروز و بر اساس مشاهدات هم‌زمانی، صورت گرفته است.