فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در منظومۀ گرشاسب‌نامه، که به ذکر سفرهای گرشاسب و پهلوانی‌های او می‌پردازد، به مناطق جغرافیایی متعددی اشاره شده است. از بعضی از این مکان‌ها، فقط در گرشاسب‌نامه یاد شده‌است، در هیچ یک از منظومه‌های حماسی نامی از آن‏ها نیست و امروزه برای ما ناشناخته‌اند. در این پژوهش، که به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از ابزار گردآوری اطّلاعات کتابخانه‌ای انجام شده، با جست‌وجوی منابع موجود، موقعیت جغرافیایی و تاریخی و در بعضی موارد موقعیت کنونی برخی شهرهای ناشناخته در گرشاسب‌نامه روشن شده است که در دیگر منظومه‌های حماسی نامی از آن‏ها نیست. همچنین صورت‌های مختلف نویسش بعضی از نام‌جای‌ها و ضبط صحیح یک واژه مشخّص شده است. جغرافیای گرشاسب‌نامه را به سه بخش اصلی هند، روم و افریقیّه، و توران و چین می‌توان تقسیم کرد. موقعیّت بیشتر مکان‌های گرشاسب‌نامه با جغرافیای واقعی مطابقت دارد. غرض از هند در این منظومه جنوب هند و مجمع‌الجّزایر اندونزی کنونی است. نیز در مسیر سفر گرشاسب به روم و افریقیه از شهری به نام قاقره (= قاقله) نام رفته است که موقعیّت آن به‌درستی بیان نشده. دراین‌باره دو احتمال وجود دارد: یکی اینکه چند شهر به نام قاقره وجود داشته که یکی در نزدیکی لاقطه (= جربه) واقع بوده است و دیگر اینکه این بخش از روایات مربوط به سفرهای گرشاسب به روم و افریقیه با روایات مربوط به سفرهای او در هند تلفیق شده است. در بخش مربوط به سفرهای گرشاسب در توران و چین از خمدان (چانگ آن)، پایتخت قدیم چین، و شهرهای اطراف آن یاد شده است.