هوشمندسازی نظام مالیاتی و تأثیر آن بر افزایش درآمدهای مالیاتی و توسعه اقتصادی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد تهران شمال- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران

2 استادیار گروه حسابداری، واحد تهران شمال- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران

3 استادیار گروه حسابداری، واحد تهران شمال- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران

4 استادیار گروه حسابداری، واحد تهران شمال- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران

doi
10.22034/jmaak.2026.78303.4491
چکیده

هوشمندسازی نظام مالیاتی یکی از راهکارهای مؤثر در افزایش درآمدهای مالیاتی و توسعه اقتصادی به شمار می‌رود. در این پژوهش، با استفاده از روش کیفی داده‌بنیاد، هوشمندسازی نظام مالیاتی و تأثیر آن بر افزایش درآمدهای مالیاتی و توسعه اقتصادی استفاده شده است. داده‌های تحقیق از طریق مصاحبه با چهارده نفر از اساتید و خبرگان نظام مالیاتی کشور با حداقل ۱۵ سال سابقه کاری و مدرک کارشناسی‌ارشد و دکتری گردآوری شد. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان داد که ده مقوله اصلی در این حوزه شناسایی شده و در قالب شش بعد ساختاری تنظیم گردیده است: سیاست‌گذاری مناسب مالیاتی و هوشمندسازی مالیاتی به عنوان «شرایط علّی»، فرهنگ مالیاتی به عنوان «شرایط مداخله‌گر»، سهم بالای اقتصاد زیرزمینی به عنوان «شرایط زمینه‌ای»، کاهش هزینه وصول، عدالت مالیاتی و تمکین مالیاتی به عنوان «بعد تعاملی»، کاهش فرار مالیاتی به عنوان «پدیده محوری» و افزایش درآمد مالیاتی و توسعه اقتصادی به عنوان «بعد پیامدی». همچنین، یافته‌ها نشان داد که متغیرهای سیاست‌گذاری مناسب مالیاتی، هوشمندسازی مالیاتی و فرهنگ مالیاتی بیشترین تأثیر را بر بهبود عملکرد نظام مالیاتی دارند. این پژوهش تأکید دارد که به‌کارگیری سیستم‌های هوشمند در فرآیندهای مالیاتی می‌تواند منجر به کاهش فرار مالیاتی، افزایش تمکین مالیاتی و در نهایت توسعه اقتصادی پایدار شود.