مطالعۀ تحلیلی هنر سیاهقلم در فلزکاری دورۀ سلجوقی و کاربست آن در گسترش هنر دورۀ معاصر
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد، رشتهی هنر اسلامی، گرایش کتابت و نگارگری، دانشگاه شاهد تهران.
2 استادیار، دکترای تخصصی پژوهش هنر، گروه هنر، دانشگاه شاهد تهران
doi
10.22059/jihs.2020.299488.371547چکیده
سیاهقلم یا اسود سرب، آلیاژی از ترکیب نقره، مس و سرب آمیخته با گوگرد است که بر سطح فلزات نقره و طلا کاربرد داشته که با کندهکاری یا حکاکی سطح فلز پایه، و با اعمال حرارتْ آلیاژ بر سطح آن تثبیت شده و به صورت طراحی سیاهرنگی بر سطح براق فلز پایه نمایان میشود. اوج این هنر در دورۀ سلجوقیان بوده است. با توجه به کاربست شیوۀ سیاهقلم در میان مسلمانان، ارامنه و صابئین؛ وجود پیشینۀ غنی این هنر میتواند در هر یک از این اقوام زمینهای از ابتکار و نوآوری را ایجاد کند. پژوهش پیشرو درصدد شناسایی ویژگیهای هنر سیاهقلم دورۀ سلجوقی و کاربست آن در گسترش هنر فلزکاری معاصر انجام شده است. اطلاعات کتابخانهای و دادههای اسنادی با رویکرد توصیفی-تحلیلی بررسی شدهاند و پژوهش حاضر در پی پاسخگویی به سؤالات زیر است: 1- شیوۀ تزیینی سیاهقلم در دورۀ سلجوقی چگونه اجرا میشده است؟ 2- چگونه میتوان شیوۀ تزیینی سیاهقلم دورۀ سلجوقی را در هنر فلزکاری معاصر بهکار برد؟ نتایج پژوهش نشان میدهد الهامگیری و کاربست شیوههای هنری میراث تاریخی ایرانی در عین نوآوری و خلاقیت و بهکارگیری تکنولوژی روز میتواند در گسترش این هنر فلزکاری در بین اقوام ایرانی اعم از مسلمان و غیرمسلمان مؤثر واقع شود.
