مهار زیستی بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه فوزاریومی خیار با استفاده از باکتری‌های اندوفیت انتخابی در شرایط آزمایشگاه و گلخانه

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

4 گروه گیاه‎پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول، دزفول، ایران

doi
10.22034/arpp.2025.20880
چکیده

بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه فوزاریومی از مهم‌ترین بیماری‌های محصول خیار در سراسر جهان محسوب می‌شود. در این پژوهش پتانسیل مهار کنندگی شش استرین باکتریایی‌ اندوفیت انتخابی شاملStaphylococcus sciuri (MarR44)، Serratia rubidaea (Mar61-01)، (Bacillus atrophaeus (DM6120،Bacillus sp. (MarG19)، Bacillus sp. (MarH51) و Bacillus sp. (TN16) در شرایط آزمایشگاه و گلخانه در قالب طرح کاملا تصادفی جهت کنترل این بیماری مورد ارزیابی قرار گرفت. در شرایط آزمایشگاه توان بازدارندگی این شش استرین در روش‌های کشت متقابل، تاثیر متابولیت‌های فرّار، تاثیر متابولیت‌های غیر فرار و تاثیر آن‌ها روی جوانه‌زنی اسپور قارچ بیمارگر در مقایسه با شاهد معنی‌دار بود به‌طوری‌که در هر آزمون به ترتیب استرین‌های S. sciuri (MarR44) با 56%،  S. rubidaea (Mar61-01) با 8/75%،  S. rubidaea (Mar61-01)  با 11% و Bacillus sp. (MarH51) با 53/76% بیشترین تاثیر را در ممانعت از رشد میسلیومی و جوانه‌زنی اسپور بیمارگر داشتند. بررسی‌های گلخانه‌ای به دو روش بذرمال و مایه‌زنی خاک با استرین‌های باکتریایی اندوفیت در خاک مایه‌زنی شده با قارچ بیمارگر نشان داد که استرین‌های باکتریایی اندوفیت کارایی بیش از 60 درصدی را در بازدارندگی بیماری از خود نشان دادند. همچنین بررسی تاثیر استرین‌های باکتریایی روی شاخص‌های رشدی گیاه خیار حتی در حضور قارچ بیمارگر نشان داد که در هر دو روش بذرمال و مایه‌زنی خاک شاخص‌های اندازه‌گیری شده در مقایسه با شاهد به طور معنی‌داری افزایش یافتند. نتایج این مطالعه نشان داد که استرین‌های باکتریایی اندوفیت مطالعه شده در این پژوهش از توان و پتانسیل بالقوه‌ای در بازدارندگی از بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه فوزاریومی خیار برخوردار می‌باشند.