فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ابریشم‏باف ناجورLymantria dispar L.  از آفات مهم درختان جنگلی و باغی محسوب می‏شود. این آفت روی طیف گسترده‏ای از گونه‏‏‏های درختی و درختچه‏ای تغذیه می‏کند. تغذیه از برگ‏‏‏های درختان توسط لارو‏‏‏های این آفت موضوعی بسیار شایع است. میزان رشد و تولید درختان آلوده به این آفت، حتی اگر خشک نشوند، در سال‏‏‏های بعد کاهش می‏یابد و این درختان متحمل خسارت جبران‏ناپذیری می‏شوند. کنترل شیمیایی آن موجب مخاطرات جدی مانند از بین بردن دشمنان طبیعی، مقاومت آفات، طغیان آفات جدید و آلودگی محیط‏زیست می‏شود، بنابراین، در این پژوهش تأثیر آفت‏کش‏‏‏های گیاهی نیمارین و ماترین در اختلاط با آفت‏کش میکروبی باکتری  Bacillus thuriugiensis subsp. Kurstaki (Btk)در کنترل لارو‏‏‏های ابریشم‏باف ناجور L. dispar ارزیابی شد.مواد و روش‏‏‏ها: توده‏‏‏های تخم پروانه ابریشم‏باف ناجور از صنوبر‏‏‏های (Populous nigra L.) آلوده به این آفت در پردیس نازلوی دانشگاه ارومیه در سال 1402 جمع‏آوری و روی برگ‏‏‏های جوان و تازه صنوبر در اتاقک رشد (ژرمیناتور) پرورش داده شدند. برگ‏های صنوبر روزانه بررسی و با برگ‏های جوان و تازه جایگزین شد. باکتری مورد‏استفاده در این پژوهش فرمولاسیون تجاری Belthirul بر پایه Btk تولید کشور اسپانیا و شرکت پروبلت (Probelte) مادرید بود. حشره‏کش گیاهی نیمارین (Neemarin EC15%) عصاره گیاه چریش indica Juss A.  Azadirachtaو حاوی آزادیراختین، ساخت کشور هندوستان است. این حشره‌کش از مؤسسه تحقیقات گیاه‏پزشکی کشور تهیه شد. ماترین با نام تجاری روی آگرو (Rui Agro) حشره‏کشی تماسی و گوارشی است و فراورده عصاره ریشه گیاهی تلخ‏بیانSophora flavescens Ait.  ساخت کشور چین است. این حشره‌کش زیر نظر شرکت اکوسرت (Ecocert)  فرانسه تولید می‌شود. آزمایش‏‏‏های زیست‏سنجی شامل تأثیر نیمارین، ماترین و باکتری Btk و اختلاط آنها، همچنین تأثیر غلظت زیرکشنده (LC25) آنها در دگردیسی آفت شامل تبدیل مرحله لاروی به شفیره و مرحله شفیرگی به حشره کامل در شرایط آزمایشگاهی داخل اتاقک رشد با دمای 2±27 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±65 درصد روی لارو‏‏‏های سن دوم و سوم آفت انجام شد. همچنین، اثر غلظت‏های توصیه‏شده ترکیبات در شرایط صحرایی روی لارو‏‏‏های سن سوم این آفت بررسی و ارزیابی گردید.نتایج و یافته‏‏‏ها: نتایج حاصل از تجزیه پروبیت غلظت‏‏‏های مختلف نیمارین 00/150، 50/267، 00/385، 50/502 و 00/620، ماترین 50/22، 25/38، 00/54، 75/69 و 50/85 و باکتری Btk 00/300، 50/712، 00/1125، 50/1537 و 00/1950 پی‏پی‏ام بعد از 24 و 48 ساعت نشان داد با توجه به LC50 حاصل، ماترین سمیت بیشتری نسبت به نیمارین و باکتری Btk دارد. همچنین در بررسی اثر تلفیقی ترکیبات، نتایج نشان داد، در سطح اطمینان 95 درصد بین تیمار‏‏ها اختلاف معنی‏داری وجود دارد و ترکیب نیمارین و ماترین با یکدیگر و با باکتری Btk بیشترین درصد کنترلی را بعد از 72 ساعت روی هر دو سن لاروی داشت. در بررسی تأثیر ترکیبات روی لارو‏‏های سن سوم پروانه ابریشم‏باف ناجور در شرایط صحرایی در تمام روز‏‏های بعد از محلول‏پاشی، بیشترین تلفات روی لارو سن سوم مربوط به تیمار ترکیب نیمارین+ ماترین و در مرحله بعد ترکیب ماترین+ Btk به دست آمد و در ارزیابی تأثیر غلظت زیرکشنده، نیمارین (94/136 پی‌پی‌ام)، ماترین (92/15 پی‌پی‌ام) و باکتری Btk (75/302 پی‌پی‌ام) روی تبدیل مرحله لاروی به شفیره و مرحله شفیرگی به حشره کامل، بیشترین میزان بازدارندگی در تیمار نیمارین مشاهده شد.نتیجه‏گیری: با در نظر گرفتن محدودیت استفاده و ‏‏اثرهای سوء آفت‏کش‏‏‏های شیمیایی، استفاده از ترکیبات بیولوژیک و گیاهی در کنترل آفات ضروریست. نتایج این بررسی نشان داد، در کنترل مرحله لاروی این آفت در شرایط آزمایشگاهی و صحرایی و تأثیر روی چرخه زندگی با استفاده از غلظت‏‏‏های زیر‏کشنده، این سه ترکیب زیستی از ظرفیت بالایی برخوردارند، همچنین می‏توان به‏صورت اختلاط برای افزایش تأثیر استفاده کرد، بنابراین، در کنترل لارو‏‏‏های این آفت و آفت‏های مشابه در ‏‏باغ‏ها و جنگل‏ها توصیه می‏شود.