گسترش تجارت دریایی در آناتولی غربی: از جنگ چهارم صلیبی تا نبرد کوسهداغ (۶00-۶۴0ق/ 1204-12۴3م)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استاد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/nf.2026.490806.1373چکیده
دولت سلجوقی روم یکی از مهمترین دولتهای محلی تاریخ ایران در سدههای میانه به شمار میرود که کمتر در پژوهشهای تاریخی مورد توجه و بحث قرار گرفته است. این دولت از آغاز سدۀ هفتم هجری/ سیزدهم میلادی تا نیمۀ آن (۶۴0ق/ 12۴3م) یکی از قدرتمندترین و مهمترین دولتهای ایرانی در آسیای صغیر بود. سیاستگذاریهای درست سلاطین سلجوقی روم در دورهای چهل ساله، یعنی از زمان جنگ چهارم صلیبی تا حملۀ مغول به آناتولی و درگیریشان با سلجوقیان روم در نبرد کوسه داغ، سبب گسترش مناسبات بازرگانی در این منطقه شد. مهمترین کارهای دولت سلجوقیان روم در این دوره، که شکوفایی اقتصادی را رقم زد، عبارت بودند از: گسترش قلمرو خود از مرکز آسیای صغیر به سمت کرانهها و بنادر دریای سیاه و دریای مدیترانه، ایجاد زیربناهای اقتصادی همچون بازارها و کاروانسراها در مسیرهای گوناگون، آبادانی شهرهای مهم و از همه مهمتر تأمین امنیت راههای ارتباطی زمینی و دریایی تحت حاکمیت خود. در این پژوهش مناسبات بازرگانی در آسیای صغیر از زمان تصرف قسطنطنیه در جنگ چهارم صلیبی تا زمان نبرد کوسه داغ به روش تاریخی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است.