بازتاب الگوی ملکداری ایرانی در«قانون شاهنشاهی» ادریس بدلیسی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان

doi
10.22059/jhss.2022.323859.473406
چکیده

ادریس بدلیسی از دیوانیان دربار آق قویونلو بود که پس از روی کار آمدن حکومت صفویان، به عثمانی و دربار سلطان بایزید دوم پناهنده شد. وی مناصب مهمی در عثمانی بر عهده گرفت و آثاری ادبی، تاریخی، دینی و حتی طبی از خود برجای گذاشت. یکی از آخرین آثار بدلیسی «قانون شاهنشاهی» در اخلاق و آداب سلطانی بود که آن را برای سلطان سلیم نگاشت. «قانون شاهنشاهی» بایستگی­ها و کارکردهای نهاد شاهی در ایران را در قالب مواهب وهبی و مکتسب عرضه نموده و الگوی مطلوبی از پادشاهان دادگر و دین­مدار ایرانی برای سلطان عثمانی ترسیم کرد. هدف مقاله حاضر بررسی تحلیلی اندیشۀ سیاسی ادریس بدلیسی و تأثیر سنت اندرزنامه­نویسی با محوریت الگوی ملکداری ایرانی بر کتاب «قانون شاهنشاهی» می­باشد. از این روی مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی و با بهره­گیری از روش تحلیل محتوا بر پایۀ این پرسش­ها سامان یافته که ادریس بدلیسی از چه اندیشه و منابعی متأثر بوده و چگونه الگوی ملکداری ایرانی را در  «قانون شاهنشاهی» مطرح  نموده است؟ یافته­های پژوهش نشان می­دهد که بدلیسی «قانون شاهنشاهی» را به سیاق آثار اخلاق سیاسی تدوین نموده لکن از نظر محتوا و اندیشه­ی سیاسی با بهره­گیری از اندرزنامه­های سلف چون سیاست­نامه و نصیحت الملوک و اقتباس اندیشۀ سیاسی آنها، سنت اندرزنامه­نویسی را بر محور الگوی ملکداری ایرانی در عثمانی امتداد بخشید