پاسخ نهال‌های ارغوان، بادامک، تادار و سنجد به تیمارهای ذخیره رطوبت خاک در منطقه خشک سمنان

نویسندگان
doi
10.22034/ijf.2023.388252.1919
چکیده

مقدمه: در مناطق خشک، کمبود بارش و پراکنش نامناسب فصلی آن و تبخیر و تعرق زیاد و نیز هزینه‌های زیاد تأمین آب، سبب مرگ‌ومیر نهال‌های جنگلکاری‌شده به‌ویژه در دورۀ حساس استقرار می‌شود. در تحقیق حاضر تأثیر تیمارهای مختلف ذخیرۀ رطوبت خاک بر رویش کمی و کیفی جنگلکاری‌های یکسالۀ ارغوان ( Cercis siliquastrum L.)، بادامک ( Amygdalus scoparia Spach)، تادار ( Celtis caucasica Wild.) و سنجد ( Elaeagnus angustifolia L.) در محوطۀ دانشگاه سمنان بررسی شد. مواد و روش‌ها: آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار، شامل 1. اصلاح بافت خاک، 2. استفاده از هیدروژل، 3. زئولیت، 4. کاه‌ و کلش همراه با سنگچین، و 5. تیمار شاهد (خاک طبیعی منطقه) در پنج تکرار و با مجموع 300 نهال اجرا شد. ارتفاع، قطر یقه و تاج، تعداد و طول شاخه‌های جانبی نهال‌ها در ابتدا و انتهای فصل رویش اندازه‌گیری، و زنده‌مانی آنها در پایان دوره ثبت شد. یافته‌ها: در ارغوان، بیشترین رویش قطر یقه، تاج و طول شاخه‌های جانبی در تیمار کاه ‌و کلش بود. در بادامک بیشترین مقادیر رویشی در تیمار کاه ‌و کلش مشاهده شد. در تادار و سنجد، تیمارهای مختلف تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های رویشی نداشتند. تیمارهای ذخیرۀ رطوبت تأثیری بر میزان زنده‌مانی گونه‌های تحت بررسی نداشتند. کمترین زنده‌مانی (با دامنۀ 88-80 درصد) مربوط به نهال بادامک بود و بین گونه‌های دیگر تفاوت معنی‌داری در این متغیر مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: نوع و کارایی روش‌های ذخیرۀ رطوبت با توجه به نوع گونۀ استفاده‌شده متفاوت است، به‌طوری‌ که در بین تیمارها، کاه ‌و کلش در رویش نهال‌های ارغوان و بادامک مؤثر است. در مقابل، تادار در خاک طبیعی بیشترین اندازه‌ها مربوط به صفات رویشی را داشت. از طرف دیگر، هیچ‌یک از تیمارهای ذخیرۀ رطوبت بر ویژگی‌های رویشی نهال‌های سنجد تأثیرگذار نبود. همچنین استفاده از هیدروژل و زئولیت، تأثیر مثبتی بر رویش و استقرار گونه‌های بررسی‌شده نداشت.