فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ﺑﯿﺪ ﺳﯿﺐزﻣﯿﻨﯽPhthorimaea operculella   ﯾﮑﯽ از آﻓﺎت ﻣﻬﻢ ﺳﯿﺐ­زﻣﯿﻨﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ که خسارت زیادی در مزرعه و انبار بر گیاهان میزبان خود وارد می­ کند. در این تحقیق به­ عنوان روشی جایگزین، اثرات زیستی عصاره­ های هگزانی، دی­کلرومتانی و استونی گیاهان گل ابری Ageratum houstonianum و توق Xanthium strumarium ، روی مراحل مختلف زیستی بید سیب ­زمینی مطالعه شد. حشرات در شرایط کنترل شده روی غده­ های سیب­ زمینی پرورش یافتند. عصاره­ های مورد نیاز با خشکاندن گیاهان در شرایط سایه و سپس خیساندن در حلال­ های مختلف بر اساس قطبیت، تهیه گردید. اثرات تدخینی و گوارشی عصاره­ ها و همچنین تاثیر سه غلظت کشنده 20، 50 و 80 درصد آنها بر طول دوره زیستی و درصد ظهور حشرات کامل بید سیب ­زمینی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد، عصاره ­ها­ی گیاه توق، X. strumarium اثر تدخینی روی لارو یک روزه­ بید سیب ­زمینی نداشته و عصاره دی­کلرومتانی گل ابری،  A. houstonianumبا LC50 معادل546/0میلی گرم بر ­لیتر هوا و عصاره­ استونی  A. houstonianum با  LC50 معادل 236/0 میلی­ گرم بر ­لیتر هوا، به ترتیب کم­ترین و بیش­ترین سمیت تدخینی را علیه لاروهای سن اول بید سیب­ زمینی نشان دادند. همچنین در بررسی اثرات گوارشی مشخص گردید که عصاره­ دی­کلرومتانی X. strumarium با LC50 معادل 98/96 میلی­ گرم بر لیتر دارای کم­ترین سمیت و عصاره­ استونی X. strumarium با LC50 معادل 30/14 میلی­ گرم بر لیتر دارای بیش­ترین سمیت بر لاروهای یک روزه­ بید سیب ­زمینی می­ باشد. در بررسی اثرات زیستی عصاره­ ها نتایج نشان داد، طول دوره رشدی لاروهای بید سیب ­زمینی تحت تاثیر تغذیه از عصاره­ ها، اختلاف معنی­ داری با تیمار شاهد نداشت ولی در خصوص درصد ظهور حشرات کامل نتیجه بسیار متفاوت بود و غلظت­ های بالای عصاره­ های مورد بررسی باعث کاهش معنی­ داری در درصد ظهور حشرات کامل شدند و بخصوص در عصاره هگزانی و دی­کلرو متانی گل ابری در دو غلظت LC80 و LC50  به ­ترتیب فقط 67/6 و 33/33 درصد ظهور برای حشرات کامل ثبت گردید. در تیمار با غلظت اول عصاره ­های توق نیز بین 13 الی 26 درصد ظهور حشرات کامل ثبت گردید که در مقایسه با شاهد بسیار کمتر بود. با توجه به اثرات حاد و مزمن مشاهده شده شاید با مطالعات تکمیلی و فرمولاسیون عصاره­ ها بتوان از عصاره این گیاهان در مدیریت بید سیب­ زمینی استفاده کرد.