خاکافشانی بر نامه
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیّات رمانس، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 معلّم زبان و ادبیّات فارسی، مدرسۀ راهنمایی شهید کبیری گلدشت، اصفهان، ایران
doi
10.22034/nf.2024.387622.1243چکیده
نامهنگاری، در روزگار کهن، آیینهایی ویژه داشته که امروزه به فراموشی سپرده شده است. برخی از آیینها میان فرهنگهای گوناگون مشترک است و برخیدیگر تنها در یک زمینۀ فرهنگی به چشم میآید. نویسندگان، در پژوهش پیش روی، بهگونۀ ویژه، به آیین «خاکافشانی بر نامه» پرداختهاند. از ویژگیهای این آیین آن است که در عرصۀ شاهدهای ادبی در پهنۀ رواج فرهنگ ایران بیهمتاست امّا در دیگر فرهنگها، که سنّت نامهنگاری بسیار درازدامنی هم دارند، هیچ شاهدی از آن نهتنها در عرصۀ ادبیّات بلکه در کاوشها و پژوهشهای فرهنگی نیز به دست نمیآید. رسم خاکافشانی بر نامه، آنچنانکه در این مقاله نشان داده میشود، در میان اقوام سامی و ایرانی رواج داشته و نهتنها درباب نامهها بهمعنای ویژۀ واژه که گاه حتّی در نگارش «عریضه» نیز رعایت شده و به کار میرفته است. نویسندگان این پژوهش کوشیدهاند، بهشیوهای فشرده و بر بنیان شاهدهای گوناگون، رسم خاکافشاندن بر نامه را در زبان و ادب فارسی بررسی کنند. تلاش این جستار بر آن است که بر بنیان شاهدهای پرشمار، که از خوانشهای هدفمند و همچنین یادداشتها و پژوهشهای تصادفی برآمده، رسم خاکافشانی و بر خاک انداختن نامه را در آثار ادبی و در روزگاران گوناگون بنمایاند.
