ارائه الگوی نقش عوامل مؤثر روانشناسی در بازنمایی ذهنی بر توجیه رفتار و فرایند تصمیم‌گیری حسابداران مدیریت

نویسندگان

1 استادیار گروه حسابداری، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه حسابداری، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران

3 دانشیار گروه حسابداری، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران

4 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بهشهر، ایران

doi
10.22034/jmaak.2025.77879.4359
چکیده

‌ تئوری روانشناسی را می‌توان در تحقیقات حسابداری مدیریت مبتنی بر رویکرد اقتضایی به منظور درک و توضیح عملکرد و اثرات شیوه‌های حسابداری مدیریت از طریق در نظر گرفتن نحوه تأثیر آنها بر حالات و رفتارهای ذهنی افراد استفاده کرد. در نظریه ‌‌روانشناسی ‌‌بازنمایی‌های ‌‌ذهنی ‌‌به‌عنوان ‌محیط ‌‌‌مؤثری ‌‌‌عمل ‌می‌کنند ‌‌‌که ‌انگیزه‌ها‌‌ و ‌احساسات‌ را‌ برمی‌انگیزد ‌و‌ رفتار ‌آشکار ‌را‌ به ‌سمت‌ هدف ‌‌هدایت‌‌ می‌کند؛ یعنی ما آنچه را که می‌خواهیم [ترجیح می‌دهیم] به دلیل طرز فکری است که در مورد آن داریم. هدف این تحقیق ارائه الگوی نقش عوامل مؤثر روانشناسی در بازنمایی ذهنی بر توجیه رفتار و فرایند تصمیم‌گیری حسابداران مدیریت می‌باشد. این تحقیق یک مطالعه کیفی است و از لحاظ هدف در زمره تحقیقات اکتشافی قرار دارد و روش پژوهش حاضر مبتنی بر رویکرد فلسفی و علمی بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و از نوع پژوهش‌های تئوریک و نظری، مبتنی بر پیشینه تحقیقات مرتبط با موضوع می‌باشد که بر اساس رویکرد تحلیل محتوا به شناسایی عوامل مؤثر روانشناسی بر توجیه رفتار و فرایند تصمیم‌گیری حسابداران پرداخته شد. پس از کدکذاری و طبقه‌بندی نظریه‌های شناسایی‌شده، الگوی مورد نظر شامل 4 نظریه روانشناسی اصلی شامل روانشناسی انگیزشی، اجتماعی، شناختی و شخصیتی و 39 نظریه فرعی مرتبط به آنها ارائه شد. این نتیجه نشان می‌دهد که حسابداران مدیریت در کنار اینکه اطلاعات موجود را به شیوه‌ای منطقی جستجو می‌کنند، ذهن و رفتار آنها بر رویه‌های حسابداری مؤثر است و تهیه اطلاعات متأثر از تمایلات روان‌شناختی آنهاست.