فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: شپشه قرمز آردTribolium castaneum (Herbst) (Tenebrionidae)  یکی از آفات مهم محصولات انباری مختلف، به‌ویژه غلات در سراسر جهان می‌باشد. در سال‌های اخیر برای کاهش استفاده از آفت‌کش‌های شیمیایی، اسانس‌های گیاهی مورد ‌توجه قرار گرفته‌اند. اما اسانس‌ها با وجود ظرفیت مناسب، دوام کمی دارند و سمیت آنها در زمان کوتاهی پس از کاربرد کاهش می‌یابد. تهیه فرمولاسیون‌های نانوکپسول اسانس‌های گیاهی می‌توانند کارایی آنها را در کنترل آفات انباری با افزایش سمیت و دوام آنها افزایش دهند. این پژوهش با هدف تهیه فرمولاسیون نانوکپسول اسانس دو گونه اکالیپتوس Eucalyptus camaldulensis Dehnh. و Eucalyptus globulus Labill. و مقایسه میزان کشندگی تنفسی این فرمولاسیون و اسانس معمولی آنها روی افراد بالغ T. castaneum انجام شد.مواد و روش‌ها: برگ‌‌های هر دو گونه اکالیپتوس از ایستگاه تحقیقات زاغمرز در جنوب شهرستان بهشهر استان مازندران در مردادماه 1397 جمع‌آوری شدند. اسانس‌گیری برگ‌های خشک به روش تقطیر با آب و شناسایی ترکیبات تشکیل‌دهنده اسانس با استفاده از دستگاه GC-MS انجام شد. نانوکپسول از نوع آلژینات سدیم با استفاده از سورفکتانت‌های پایه آب‌دوست تهیه شد. بررسی سطح و شکل‌شناسی دیواره نانوکپسول‌ها با استفاده از میکروسکوپ الکترونی عبوری انجام شد. همچنین، توزیع اندازه ذرات نانوکپسول نیز تعیین گردید. آزمایش‌های سمیت تنفسی به‌صورت جداگانه برای اسانس و نانوکپسول اسانس هر دو گونه اکالیپتوس در چهار غلظت و در زمان‌های 24، 48 و 72 ساعت پس از اعمال تیمارها همراه با شاهد در دمای 25 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 65 درصد در تاریکی انجام شد. برای محاسبه LC10 ، 25 LC، LC50 و 95 LC از نرم‌افزار Poloplus استفاده شد.نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد، تعداد ترکیبات موجود در اسانس‌های گونه E. globulus بیشتر بود. مهمترین ترکیبات اسانس دو گونه اکالیپتوس متعلق به ترپن‌ها بود و به‌ترتیب 1,8-cineole، Limonene وpinene -α مهمترین ترپن‌های موجود در اسانس E. globulus وE. camadulensis  بودند. نتایج به‌دست‌آمده در تصویر میکروسکوپ الکترونی عبوری نشان داد، نانوکپسول‌های حاوی اسانس اکالیپتوس دارای ابعادی در مقیاس نانو هستند. میانگین توزیع اندازه ذرات برای نانوکپسول اسانسE. globulus  و  E. camadulensis به ‌ترتیب حدود 150 و 100 نانومتر تعیین شد. اسانس گونه E. globulus دارای سمیت بیشتری نسبت به اسانس گونه E.camadulensis بود. میزان  LC50 در زمان‌های 24، 48 و 72 ساعت پس از تیمار برای نانوکپسول اسانس E. globulus، نانوکپسول اسانس E. camaldulensis، اسانس E. globulus و اسانس  E. camaldulensisبه‌ترتیب 9/5، 60/4، 8/3 میکرولیتر بر لیتر، 5/9، 67/8، 7/6 میکرولیتر بر لیتر، 93/10، 63/9، 7/5 میکرولیتر بر لیتر و 09/15، 86/12، 2/8 میکرولیتر بر لیتر بود. براساس نتایج در فرمولاسیون نانوکپسول اسانس هر دو گونه در مقایسه با اسانس خام، میزان LC50 کاهش یافت و دوام اسانس کپسوله‌شده نیز افزایش یافت.نتیجه‌گیری: براساس نتایج، نانوکپسول کردن اسانس هر دو گونه اکالیپتوس، سمیت تنفسی اسانس را از طریق افزایش سمیت و رهایش کنترل‌شده ترکیبات مؤثره اسانس در کنترل این آفت افزایش داد، بنابراین این فرمولاسیون نانوکپسول برای آزمایش‌های سمیت بیشتر و در‌نهایت استفاده از آن در انبار پیشنهاد می‌شود.