شناسایی و بررسی ژنهای فاکتورهای نسخهبرداری bHLHدر بنههای زعفران آلوده به عامل بیماری پوسیدگی بنه، Fusarium oxysporum
نویسندگان
1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، . ایران.
2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران.
3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
4 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، . ایران.
doi
10.22034/arpp.2025.19614چکیده
زعفران Crocus sativus، یکی از ارزشمندترین گیاهان دارویی است که تنها از طریق بنه تکثیر می شود. بیمارگرهای خاکزاد مختلفی، به ویژه بیمارگر عامل پوسیدگی بنه، Fusarium oxysporum خسارت قابل توجهی به کشت زعفران در سراسر جهان وارد می کنند. فاکتورهای رونویسی (TF) مانند Helix-Loop-Helix (bHLH) بیان بسیاری از ژن ها از جمله ژن های دخیل در مقاومت در برابر بیمارگرها را تنظیم می کنند. در این مطالعه ترنسکریپتوم بنه های زعفران آلوده به بیمارگر فوزاریومی در دو بازه زمانی 48 و 72 ساعت مورد بررسی قرار گرفت. از توالی های bHLH گیاه آرابیدوپسیس برای شناسایی اعضای این خانواده در پروفایل بیانی ژن های سرهم بندی شده زعفران استفاده شد. در نهایت، تغییرات بیان ژن های کاندید با استفاده از روش qRT- PCR تحت تنش زیستی و شاهد بررسی گردید. نتایج این مطالعه منجر به شناسایی 49 توالی کدکننده bHLH در رونوشت بنههای زعفران شد. تجزیه و تحلیل بیان ژن های انتخابی bHLH نشان داد که بیشترین و کمترین میزان بیان به ترتیب در بافت جوانه جانبی و ریشه مشاهده شد. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل بیان ژنهای کاندید از خانواده bHLH در پاسخ به بیماری پوسیدگی بنه، الگوی مشابهی را در مقایسه با دادههای RNA-seq نشان داد. با توجه به مطالعه حاضر، بیماری پوسیدگی بنه در زعفران باعث افزایش بیان ژن های bHLH شد که نشان می دهد ژن های bHLH در مقاومت علیه بیماری پوسیدگی بنه زعفران نقش دارند. بنابراین، از یافته های پژوهش حاضر می توان برای شناسایی عوامل مهم و موثر رونویسی bHLHدر پاسخ به تنش های بیولوژیکی زعفران در برنامه های بهنژادی آینده استفاده کرد.