شناسایی و بررسی ژن‌های فاکتور‌های نسخه‌برداری bHLHدر بنه‌های زعفران آلوده به عامل بیماری پوسیدگی بنه، Fusarium oxysporum

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، . ایران.

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، . ایران.

doi
10.22034/arpp.2025.19614
چکیده

زعفران Crocus sativus، یکی از ارزشمندترین گیاهان دارویی است که تنها از طریق بنه تکثیر می­ شود. بیمارگر­های خاکزاد مختلفی، به ویژه بیمارگر عامل پوسیدگی بنه، Fusarium oxysporum خسارت قابل توجهی به کشت زعفران در سراسر جهان وارد می­ کنند. فاکتور­های رونویسی (TF) مانند Helix-Loop-Helix (bHLH) بیان بسیاری از ژن­ ها از جمله ژن­ های دخیل در مقاومت در برابر بیمارگر­ها را تنظیم می­ کنند. در این مطالعه ترنسکریپتوم بنه ­های زعفران آلوده به بیمارگر فوزاریومی در دو بازه زمانی 48 و 72 ساعت مورد بررسی قرار گرفت. از توالی ­های bHLH گیاه آرابیدوپسیس برای شناسایی اعضای این خانواده در پروفایل بیانی ژن­ های سرهم ­بندی شده زعفران استفاده شد. در نهایت، تغییرات بیان ژن ­های کاندید با استفاده از روش qRT- PCR  تحت تنش زیستی و شاهد بررسی گردید. نتایج این مطالعه منجر به شناسایی 49 توالی کدکننده bHLH در رونوشت بنه‌های زعفران شد. تجزیه و تحلیل بیان ژن های انتخابی bHLH نشان داد که بیشترین و کمترین میزان بیان به ترتیب در بافت جوانه جانبی و ریشه مشاهده شد. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل بیان ژن‌های کاندید از خانواده bHLH در پاسخ به بیماری پوسیدگی بنه، الگوی مشابهی را در مقایسه با داده‌های RNA-seq نشان داد. با توجه به مطالعه حاضر، بیماری پوسیدگی بنه در زعفران باعث افزایش بیان ژن­ های bHLH شد که نشان می ­دهد ژن­ های bHLH در مقاومت علیه بیماری پوسیدگی بنه زعفران نقش دارند. بنابراین، از یافته های پژوهش حاضر می ­توان برای شناسایی عوامل مهم و موثر رونویسی  bHLHدر پاسخ به تنش ­های بیولوژیکی زعفران در برنامه ­های بهنژادی آینده استفاده کرد.