بررسی تاریخی و مردمشناختی سنگقبرهای صفوی جوشقانِ استرک
نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه ادیان و فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه کاشان
doi
10.22059/jhss.2021.318211.473358چکیده
جوشقان آبادی باستانی منطقه کاشان که در مجاورت تپههای سنگی واقعشده، از دیرباز محل استخراج و تولید سنگ بوده است. در قبرستان صفوی این آبادی30 قطعهسنگ قبر قدی بزرگ وجود دارد که از حیث تاریخی، هنری و محتوای فرهنگی و اجتماعی ارزشمند است. در این پژوهش میدانی ضمن توجه به ویژگیهای هنری و ظاهری سنگقبرهای جوشقان، متن سنگنوشتهها مورد دقت قرار گرفت و محتوای آن استخراج شد. سپس نقوش و محتوای کتیبه سنگها از جنبههای مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. این بررسی شامل شکل ظاهری، تزئینات، نوع و کیفیت خطوط و بهویژه محتوای مذهبی و فرهنگی کتیبههای شیعی، شناسایی نام و فرهنگ نامگذاری، خانوادهها، مشاغل و تاریخ سنگقبرها است. محتوای دینی کتیبهها عمدتاً مربوط به شعار شیعی صلوات کبیره است. همچنین این سنگها بهصورت اجمالی با دیگر نمونههای آن در ایران مقایسه شد. نتایج بهدستآمده بخشی از تاریخ اجتماعی و فرهنگ و معیشت مردم جوشقان در دوره صفوی بهعنوان نمونهای از فرهنگ عموم نقاط ایران را تصویر میکند. البته معیشت اهالی جوشقان تحت تأثیر صنعت سنگتراشی بوده و صاحبان تعدادی از متوفیان قبرها سنگتراش بوده و یا از خاندان سنگتراشاند. همچنین سنگقبرهای بزرگ این قبرستان با پایان دوره صفوی کاربرد خود را ازدستداده است، روندی که در نقاط دیگر نیز کموبیش وجود دارد.
