بحثی دربارۀ شخصیت مبهم ابوالعلاء گنجوی و ارتباط او با خاقانی شروانی (با تکیه بر آگاهیهای به دست آمده از دستنویسهای مضبوط و کهن)
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیّات فارسی، گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22034/nf.2024.320799.1139چکیده
یکی از مهمّترین افزار پژوهش در متون کهن در اختیار داشتنِ دستنویسهای معتبر و مضبوط است. دست یافتن به این نسخهها آرزوی اغلب پژوهشگران این متون است. در این جستار کوشیده شده است تا دستنویس معتبری از دیوان خاقانی معرفی شود. این نسخه، با شمارۀ 439، در کتابخانۀ لالااسماعیل ترکیه نگهداری میشود. از نشانههای موجود در آن پیداست احتمالاً در نیمۀ دوم سدۀ هشتم (یا حدّاکثر نیمۀ نخست سدۀ نهم) کتابت شده است. برای نشان دادنِ ارزش این نسخه، پس از پرداختن به میزانِ درستی نویسههای این اثر در مقابلِ تحریفها و تصحیفهای راهیافته به متن دیوانهای چاپی، به یکی دیگر از باارزشترین ویژگیهای این دستنویس که عناوین اشعار است، اشاره شده است. در این راستا، به عنوانِ موجود در طلیعۀ نخستین قصیدهای که خاقانی در دربار شروان خوانده است پرداختهایم و آگاهیهای جدیدی دربارۀ «ابوالعلاء گنجوی» ارائه کرده و نشاندادهایم برخی مشهورات نادرست دربارۀ او از کدام دستنویسها نشئت گرفته است. در هر مرحله تلاش کردهایم مباحث خود را به دور از مشهورات رایج، با تکیه بر آگاهیهایی که خاقانی و دستنویسهای کهن و مضبوط در اختیارمان قرار میدهند، مستدل کنیم.
