فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: کره زمین به‌عنوان بستر حیات انسان و سایر موجودات از چندین اکوسیستم قابل تشخیص تشکیل شده است که هریک از آنها در ارتباط با سایرین نقش بسیار مهمی را ایفا می‌کنند. یکی از آن اکوسیستم‌ها، جنگل است. از ‌نظر علم اکولوژی، جنگل یک اکوسیستم کامل و پیچیده بوده که کامل بودن آن نیاز به تعادل بسیاری از نیروها به لحاظ کمی و کیفی دارد، در این تعادل قارچ‌ها یکی از منابع مهم موجود در اکوسیستم‌ها بوده که در حیات دیگر موجودات زنده نقش داشته و به‌عنوان بخشی از تنوع زیستی جنگل محسوب می‌شوند. ازاین‌رو، شناخت شرایط اکولوژیکی و فراوانی قارچ‌ها، قدم اولیه برای مطالعات بوده که هر اندازه کامل‌تر باشد، طرح‌های تحقیقاتی و برنامه‌های اجرایی موفق‌تر خواهند بود. به همین منظور، مطالعه پیش‌رو به بررسی ارتباط عوامل فیزیوگرافی با قارچ‌های پلی‌پور در جنگل‌های نکا در استان مازندران پرداخته است.مواد و روش‌ها: منطقه مورد ‌مطالعه بر‌اساس کتابچه طرح و نظر کارشناسان طرح جنگل‌داری انتخاب شد. پس از جنگل‌گردشی اولیه در یک نیمرخ ارتفاعی، مجموعه‌های مورد‌ بررسی انتخاب شدند. سپس بر‌اساس نقشه توپوگرافی 1:25000 جنگل به سه طبقه ارتفاعی تقسیم شد. طبقه اول با 400-200 متر ارتفاع از سطح دریا، طبقه دوم با ارتفاع 800-400 متر و طبقه سوم بیشتر از 800 متر ارتفاع از سطح دریا بوده است. در هر طبقه ارتفاعی، 30 قطعه‌نمونه (پلات 10 آری) به‌صورت تصادفی- سیستماتیک پیاده شد. فاصله بین پلات‌ها روی خط ترانسکت در هر طبقه ارتفاعی حداقل 500 متر در نظر گرفته شد. در هر قطعه‌نمونه بررسی‌ها انجام شده و نمونه‌ها برای مطالعات بعدی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. شناسایی قارچ‌ها با بررسی خصوصیات ماکروسکوپی و میکروسکوپی و بوسیله روش‌های ارائه‌شده در منابع معتبر انجام شد. ثبت اطلاعات اکولوژی در فرم‌های جمع‌آوری داده‌ها انجام گردید. برای بررسی رابطه بین عوامل اکولوژیک مانند فصل، ارتفاع، جهت و شیب با فراوانی گونه‌های قارچ از جدول‌های توافقی دو طرفه و آماره کرامر و نیز همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن استفاده شد. تجزیه‌و‌تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزارSPSS v.16  انجام شد.نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد، از بین 1057 نمونه قارچ پلی‌پور جمع‌آوری‌شده، تعداد 39 گونه پلی‌پور شناسایی شدند. به‌طوری‌که این گونه‌ها روی 10 میزبان درختی و درختچه‌ای بودند. بیشترین فراوانی مربوط به قارچ Trametes versicolor (حدود 22 درصد) بوده است. خانواده Polyporaceae با تعداد 13 جنس و 20 گونه (50 درصد) دارای بیشترین فروانی و خانواده Hapalopilaceae و Schizoporaceae با یک جنس و یک گونه (3 درصد) دارای کمترین فراوانی بوده است. بیشترین تعداد قارچ به‌ترتیب در فصل پاییز با 382 مورد (36 درصد)، فصل تابستان با 371 مورد (35 درصد) و فصل بهار با 304 مورد (29 درصد) برآورد شد. قارچ جمع‌آوری‌شده در دامنه ارتفاعی 800-400 متر با 38 درصد از دو دامنه ارتفاعی 400-200 متر و 1200-800 متر بیشتر بوده است. در بررسی کلی فراوانی قارچ‌های پلی‌پور شناسایی‌شده با جهت‌ها در منطقه مورد‌ مطالعه، مشخص شد که جهت‌های شمالی با 54 درصد بیشترین فراوانی را داشته است. همچنین قارچ‌ها به‌ترتیب در شیب‌های 0 تا 25 درصد (با 56 درصد فراوانی)، شیب‌های 25 تا 50 درصد (با 42 درصد فراوانی) و در شیب‌های بالای 50 درصد (با 2 درصد فراوانی) بیشترین فراوانی را داشته‌اند.نتیجه‌گیری: از‌آنجایی‌که هر گونه تغییر در عملکرد جامعه قارچی می‌تواند در سلامتی و تولید جامعه گیاهی تأثیرگذار باشد، ازاین‌رو، مطالعه و شناخت ارتباط بین فراوانی قارچ‌ها با عوامل فیزیوگرافی برای حفظ سلامتی، تنوع، فراوانی و تولید قارچ‌ها ضروری به نظر می‌رسد.