کاربرد برخی محرک‌های زیستی در گیاه گوجه‌فرنگی آلوده به نماتد Meloidogyne javanica

نویسندگان

1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

2 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

doi
10.22034/arpp.2024.18604
چکیده

گوجه‌فرنگی توسط عامل ریشه‌گرهی (Meloidogyne spp) مورد حمله قرار می‌گیرد که باعث کاهش عملکرد تولید می­ شود. هزینه بالا و پیامدهای منفی کاربرد نماتدکش‌های شیمیایی بر محیط زیست، سبب محدودیت‌هایی در استفاده از آن‌ها شده است. استفاده از کودهای شیمیایی با تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر جمعیت نماتدها، به عنوان یک راهکار جایگزین سازگار با محیط زیست در نظر گرفته می‌شود. در این تحقیق اثر غلظت‌های حداقل و حداکثر توصیه شده کودهای زیما (اصلاح کننده خاک)، نِمو (افزایش دهنده رشد) و بُن‌زا (تحریک کننده رشد ریشه) در کاهش خسارت M. javanica در گیاه گوجه‌فرنگی در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور گیاهچه‌های گوجه‌فرنگی در مرحله چهار برگی با کودهای نِمو و بُن‌زا به میزان 1/0 و 3/0 درصد و زیما به میزان 5/0 و یک درصد تیمار و به طور هم‌زمان با 6000 تخم نماتد مایه‌زنی و در شرایط گلخانه نگهداری شدند. پس از 60 روز، نتایج نشان داد که کود نِمو در غلظت 3/0 درصد به‌طور معنی‌داری شاخص‌های رویشی گیاهان غیر آلوده و آلوده به نماتد را افزایش داد. همچنین غلظت 5/0 درصد کود زیما در مقایسه با شاهد به ترتیب موجب کاهش 42/57، 58/34، 67/43 و 93/56 درصد در تعداد تخم، گال و توده تخم در ریشه و فاکتور تولیدمثل نماتد شد. نتایج پژوهش نشان دهنده اهمیت اصلاح ساختار خاک و جبران مواد غذایی ضروری برای کاهش خسارت نماتدهای ریشه‌گرهی در گیاه گوجه‌فرنگی می‌باشد.