رباعیّات خاقانی در سه رباعی‌نامۀ کهن

نویسندگان

1 پژوهشگر متون ادبی، تهران، ایران

doi
10.22034/nf.2025.500780.1383
چکیده

خاقانی شروانی در تاریخ شعر فارسی با چکامه‌هایش پُرآوازه شده است. زبان سخته و پُر از اشارت‌های پیدا و پنهان، قصایدش را شایستۀ شرح و تفسیر کرده است. امّا آنچه در این گفتار در موردِ آن سخن خواهیم گفت، رباعیات اوست. قالبی که کمتر مورد بررسی پژوهشگرانِ اشعار خاقانی قرار گرفته است. موضوع مقالۀ حاضر بررسیِ رباعیات خاقانی در سه رباعی‌نامۀ کهن است: نزهةالمجالسِ جمال خلیل شروانی (اواسطِ قرن هفتم ق.)، خلاصةالاشعار فی الرباعیاتِ ابوالمجد تبریزی (اوایلِ قرن هشتم ق.) و سفینۀ رباعیاتِ کتابخانۀ دانشگاه استانبول (اواخرِ قرن هشتم ق.). در این بررسی نظری نیز به دیگر جُنگ‌ها و سفینه‌های شعر نیز خواهیم افکند و رباعیاتِ موجود در آنها را با آنچه در سه منبع مذکور آمده، خواهیم سنجید. در پیوست مقاله، 21 رباعیِ نویافتۀ خاقانی را آورده‌ایم. مأخذ این رباعیات، دست­نویس‌های دیوان خاقانی است.