تحلیلی نشانه _ پدیدارشناختی از داستان‌های کو تاه جنگ نوشتۀ زنان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفۀ هنر، دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
10.22034/nf.2024.488038.1362
چکیده

: مقالۀ حاضر بازنمایی نگاه نویسندگان زن به پدیدۀ جنگ در گزیده‌داستان‌های کوتاه معاصر ایران است. انتخاب هفتاد داستان کوتاه، از میان ۲۶۲ داستان، که درطیّ چهار دهه در کتب و نشریّات چاپ شده‌اند، مجالی فراهم می‌کند تا با استفاده از روشی نظری (حاصل آمیختگی اندیشه‌های پدیدارشناسی و نشانه‌‌شناسی) بتوان تحلیلی جامع در این باره عرضه کرد. نویسنده قصد دارد، با معرّفی روش نشانه‌ـ‌پدیدارشناختی، فارغ از پیش‌فرض‌ها و فضای حاکم بر فضای سیاسی‌ـ‌اجتماعیِ این دوران، داستان‌ها را به‌مثابۀ پدیده (متن) بکاود و اجازه دهد متن چون «پدیداری» خود را بر خواننده عیان سازد. در این مقاله، ضمن تدقیق در نگاه وجودی و هستی‌شناسانۀ زنان به موضوعِ سراسر خشونت‌بار جنگ، درون‌مایه‌های روایت آنان از جنگ و میزان تأثیرپذیری‌شان و همچنین ساختار داستانی و زبان و لحن داستان‌ها در نظام ‌نشانه‌ایِ این دوران تحلیل می‌شود. بی‌شک، زنان با تأثیرپذیرفتن از جامعه و فرهنگ حاکم بر زمانۀ خود، جهان‌شناسیِ ویژه‌شان را در این داستان‌ها نمایان و لایه‌های پنهان و آشکار هویّت زن ایرانی را در این روایتگری افشا می‌کنند. نگاه ویژۀ زنان به مقولات بنیادینی چون معنای زندگی و عشق و مرگ‌ در این داستان‌ها تأمّل‌برانگیز است. تدقیق جهان‌شناسی زنان و یافتن درون‌مایه‌های مشترک، الگوها و بن‌مایه‌های روایت، نظام نشانه‌ایِ داستان‌ها در ساختار و زبان نکات درخور توجّه این مقاله است و تعامل وجودیِ زن ایرانی را با رویداد جنگ در آن دورۀ خاص نشان می‌دهد.