پایش فاکتورهای پرآزاری قارچ Puccinia triticina، عامل زنگ قهوهای گندم در ایران در سالهای زراعی 1402-1400
نویسندگان
1 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران.
3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.
4 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد دزفول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.
5 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
6 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
7 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
8 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد دزفول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران.
9 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران.
10 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
11 بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
12 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران.
13 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بروجرد، ایران.
14 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22034/arpp.2024.18069چکیده
زنگ قهوهای گندم با عاملPuccinia triticina ، بهلحاظ وسعت پراکندگی و میزان خسارت در دنیا، مهمترین بیماری گندم میباشد. این بیماری بهدلیل تغییرات نژادی در قارچ عامل آن و ظاهر شدن نژادهای جدید، به یک چالش بزرگ برای دستیابی به مقاومت پایدار در گندم تبدیل شده است. برای بررسی چنین تغییرات احتمالی و شناسایی فاکتورهای پرآزاری در قارچ عامل بیماری، تحقیق حاضر از طریق کاشت خزانههای تله (Trap Nurseries) در ده منطقه از کشور شامل کرج، گرگان، ساری (قائمشهر)، کلاردشت، اردبیل، مغان، بروجرد، اهواز، دزفول و کرمانشاه اجرا گردید. در این تحقیق 39 لاین افتراقی که اکثراً از لاینهای تقریباً ایزوژنیک (Near Isogenic Lines = NILs) بهدست آمده از رقم تاچر (Thatcher) بودند و هر کدام از لاینهای ایزوژنیک حامل یک یا چند ژن مقاومت مشخص در برابر زنگ قهوهای گندم میباشند، طی دو سال زراعی 1401-1400 و 1402-1401 مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله باز شدن کامل برگ پرچم و پس از یکنواختی در ظهور بیماری برروی رقم حساس، از شدت و تیپ آلودگی رقمها/لاینهای آزمایشی یادداشت برداری گردید. نتایج بهدست آمده نشان داد که در سال زراعی 1401-1400 برروی ژنهای Lr1، Lr2a، Lr3ka، Lr10، Lr11، Lr12، Lr14b، Lr17، Lr18، Lr19، Lr20، Lr21، Lr22a، Lr29، Lr32، Lr33، Lr34 و Lr37 و در سال زراعی 1402-1401 برروی ژنهای Lr9، Lr17، Lr18، Lr19، Lr22a، Lr29 و Lr30 پرآزاری مشاهده نگردید. بنابراین و با توجه به عدم بروز پرآزاری روی ژنهای Lr17، Lr18، Lr19،Lr22a و Lr29 طی دو سال زراعی مذکور، این ژنها میتوانند بهعنوان ژنهای مؤثر در برابر قارچ عامل بیماری در نظر گرفته شوند.
