تبیین مدل تاب‌آوری مرتع‌داران در شرایط خشک‌سالی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد، ترویج و آموزش کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد، ترویج و آموزش کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد، ترویج و آموزش کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه اقتصاد، ترویج و آموزش کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2023.361645.1573
چکیده

پدیده خشک‌سالی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عصر حاضر است که کلیه اکوسیستم‌ها از‌جمله مراتع را در مقیاس جهانی و منطقه‌ای تحت تأثیر قرار می‌دهد. افزایش آسیب‌پذیری مرتع‌داران، ضرورت توجه به اندیشه تاب‌آوری را نشان می‌دهد. هدف این پژوهش بررسی تحقیقات موجود در زمینه تاب‌آوری مرتع‌داران در شرایط خشک‌سالی و ارائه مدل است. این پژوهش با روش مرور سیستماتیک انجام شد. یافته‌های مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با استفاده از روش هفت مرحله‌ای Sandelowski و Barroso به‌صورت سیستماتیک تجزیه‌و‌تحلیل شد. بر‌اساس ملاک‌های ورود و خروج 30 پژوهش بررسی شدند. برای بررسی شاخص رواﯾﯽ ﻣﺤﺘﻮا از روش Waltz و Bausell استفاده شده است. پایایی نیز از طریق ضریب Kappa با مقدار 87/0 محاسبه شد که در سطح توافق عالی قرار گرفته ‌است. نتایج پژوهش منجر به تشکیل مدل جامع با هفت عامل شامل: اقتصادی، اجتماعی، فردی، نهادی، فیزیکی، آموزشی‌-ترویجی‌‌ و اکولوژیکی شد که عامل اقتصادی از مهمترین عوامل تأثیر‌گذار است. مدل حاصل از پژوهش با شناساندن عوامل مؤثر بر تاب‌آوری مرتع‌داران در شرایط خشک‌سالی امکان بهبود مدیریت بحران، کاهش آسیب‌پذیری و زمینه‌های لازم را برای برنامه‌ریزی مراتع در سطح کشور فراهم می‌کند.