نقش گیاهان پرستار در احیای اکولوژیکی طبیعت جنوب ایران

نویسندگان

1 کارشناس ارشد پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران

2 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بوشهر، ایران.

doi
10.22092/ijfrpr.2023.359634.1547
چکیده

تجدید حیات گیاهان به‎شدت حساس به استرس‎های ناشی از عوامل زنده و غیرزنده در طبیعت است. موفقیت استقرار گیاهان در طبیعت به عوامل مختلفی مانند خشکی، چرای دام، در دسترس بودن منابع آب و خاک و اثر متقابل افراد بر همدیگر به‌ویژه در سنین نهال بستگی دارد. تعریف گیاه پرستار، اثر گیاه پرستار، رقابت و تسهیل‎گری و نقش تسهیل‎گری در احیای سرزمین به کمک منابع علمی بیان شد. به کمک جنگل‌گردشی و بررسی منابع علمی، گیاهان پرستار و گیاهان هدف در جنوب ایران شناسایی و نقش هر یک به کمک منابع علمی در دسترس بررسی گردید. برای این منظور از حاشیه خلیج‌فارس و دریای عمان در مسیرهایی که راه دسترسی داشت، تا ارتفاع 1250 متر از سطح دریا در قطعات نمونه یک هکتاری (100*100 متر) اقدام به بررسی پوشش گیاهی شد. گیاهان زیر تاج سایر درختان یا درختچه‎ها نمونه‌برداری و به‌کمک منابع علمی شناسایی شدند. نتایج این تحقیق نشان داد، تعداد نه گونه متعلق به هشت جنس و شش خانواده به‌عنوان گیاه پرستار و هفت گونه متعلق به شش جنس و شش خانواده به‌عنوان گیاه هدف شناسایی شدند. از گروه گیاهان پرستار جنس Ziziphus Mill. از خانواده Rhamncaceae متنوع‎ترین بود. از گروه گیاهان هدف نیز متنوع‎ترین جنس، Pistacia L. متعلق به خانواده Anacardiaceae بود. تحقیقات تکمیلی برای بیان اثر تسهیل‎گری گونه‎های گیاهی پرستار و روش‎های مناسب استفاده از آنها در احیای اکولوژیکی مناطق خشک جنوب ایران در رابطه با اجرای طرح‎های احیا و توسعه جنگل پیشنهاد شد.