بازنگری در دستهبندی قالبهای شعر فارسی و معرّفی برخی قالبهای نوساخته
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدهٔ ادبیّات، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/nf.2024.295370.1062چکیده
قالبهای شعریِ زبان فارسی در تمامی دورههای تاریخی و ادبی تا به امروز تغییرات و تحوّلاتی داشتهاند؛ این تغییرات در دو حیطهٔ محتوا و ساختار بوده است. هنجارشکنی در زبان و مفاهیم اشعار سبب پیدایش شیوهها و قالبهایی نو در زبان فارسی شده است، امّا با کاوش در بسیاری از آثار این شاعران، روشن میشود که هنوز قالبهای جدیدی در آثار بسیاری از شاعران معاصر وجود دارد که ناشناخته ماندهاند و در دستهبندیها نام خاصّی بر آنها اطلاق نشده است. روش پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی است و قالبهای جدید در آثار پنج شاعر منتخب معاصر (نیما یوشیج، مهدی اخوان ثالث، فریدون مشیری، نادر نادرپور، و محمّدرضا شفیعی کدکنی) برگزیده و سپس نامگذاری و بررسی شده است. قالبهایی جدید ــ شامل ترکیببند نو، مسمّط نو، سهپاره، قطعهٔ پیوسته، رباعی پیوسته و دوبیتی پیوسته ــ به قالبهای «نوکهن» و «نوواره» به قالبهای نوین افزوده شد.