فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پایان‌بندی یا چگونگی به پایان بردن روایت یکی از عناصر مهم در روایت‌شناسی است. بررسی شگردهای پایان‌بندی در آثار ادبی، علاوه بر نمایش میزان خلّاقیّت و هنرمندی صاحب اثر، تأثیری بسیار بر درک کلیّت متن و دیدگاه شاعر یا نویسنده دارد. مهدی اخوان ثالث از جملۀ شاعرانی است که به روایت و چگونگی پایان‌بندی در شعر توجّه ویژه‌ای دارند. خلّاقیّت و ذوق ادبی این شاعر روایتگر را در پایان‌بندی‌های موفّق او می‌توان دید. در پژوهش حاضر، شگردهای گوناگون پایان‌بندی در هشت دفتر شعری اخوان ثالث و در سه بخش روایی، زبانی و ادبی بررسی و تحلیل شده است. در میان شگردهای زبانی، مواردی چون انواع برگردان، جمله‌های ندایی، طرح پرسش و گفت‌وگو را در پایان‌بندی شعر اخوان می‌توان دید. کاربرد شگردهای ادبی‌ای چون تشبیه، استعاره، نماد، انواع تقابل، ایهام (به‌ویژه با نام شاعری امید)، تجسّم و طنزپردازی در پایان‌بندی شعر امید جلب توجّه می‌کند. از سوی دیگر، توجّه اخوان به روایت موجب شده است برخی شگردهای داستانی و نمایشی، مانند گره‌گشایی، پایان غیرمنتظره، پایان باز، پایان دَورانی و فاصله‌گذاری، در شعر او دیده شود. سیر کاربرد این شگردها در هشت دفتر شعری اخوان، مقایسهٔ قالب‌های سنّتی با نو، مقایسهٔ سروده‌های شخصی با سروده‌های سیاسی -اجتماعی و ارتباط پایان‌بندی با محتوای کلّی شعر قابل‌تأمّل و بررسی است.