فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

: اتابکان فارس، با مصالحه با مغولان، در یکی از پرآشوب‌ترین و خون‌بارترین دوره‌های تاریخ ایران، ملجأ امنی برای فعّالیّت اهل هنر و علم فراهم آوردند. آنان در شیوهٔ حکومت‌داری و علی‌الخصوص استحکام بنیاد دیوان‌سالاری و تقویّت نهاد وزارت از سلجوقیان (که قوی‌ترین دستگاه دیوان‌سالاری و وزارت پس از ساسانی را در ایران احیا نمودند) تبعیّت کردند. دستورالوزارة، نوشتهٔ محمود بن محمد اصفهانی، که درس‌نامه‌ای برای وزیران و دیوانیان است، محصول آن امنیّت و این نظامِ دیوان‌سالاری است. مسئلهٔ اصلی این تحقیق شناساندن ژرف‌ساخت‌های فکری، فرهنگی و سیاسی کتاب دستورالوزارة، به‌عنوان یکی از نمونه‌های دستور/ وزارت‌نامه‌نویسی فارسی دورهٔ اتابکان فارس، از طریق تحلیل لایه‌های سبکی این متن بوده است. دستاورهای حاصل از این تحقیق، که به روش ترکیبی (تحلیلی ـ توصیفی ـ استدلالی) انجام یافت، بدین ترتیب است: در لایهٔ واژگانی، فراوانی رمزگان‌های مربوط به نهادهای اخلاق، علم و ادب و هنر و نیز مذهب بیش و پیش از رمزگان‌های سیاسی و حکومتی است که نشان از چربش زیربنای اخلاقی ـ تربیّتی کتاب بر مبانی سیاسی و حتّی تاریخی آن دارد. در لایهٔ نحوی، غلبهٔ وجهیّت اخباری همراه با قطعیّت بسیار در شیوهٔ روایتگری متن بیانگر صراحت و اعتقاد راسخ در مؤلّفه‌های گفتمانی اثر است؛ در لایهٔ بلاغی، فراوانی و تأثیرگذاری عمده از آنِ ابزارهای بلاغی استدلالی و استشهادی گفتمانی (نظیر اقتباس، تضمین، تلمیح، تمثیل، ارسال‌المثل و...) است، اما تصاویر بلاغی متن بیشتر در خدمت تکلّفات مرسوم نثر مصنوع است تا منظورهای گفتمانی و ایدئولوژیکی. در لایهٔ کاربردشناسی، کنش بیانی/ اظهاری در مرتبهٔ نخست و کنش ترغیبی در مرتبهٔ بعدی قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که نویسنده چگونه از این کنش‌ برای رسمیّت دادن به ارزش‌های حاکم بر دیدگاه‌های ارزشی (اخلاقی/ آرمانی) خود استفاده کرده است.