بازتاب رویدادهای انقلاب گیلان در آثار ویلیمیر خلبنیکف

نویسندگان

1 استاد گروه مطالعات منطقه ای دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای ادبیات روسی دانشگاه لوباچفسکی روسیه

doi
10.22059/jhss.2020.304598.473267
چکیده

جنبش انقلابی گیلان (1300-1294/1921-1915) یکی از مهم­ترین جنبش­های تاریـخ معاصر ایران به­شمار می­آید که همواره محل بحث­های فراوانی از سوی صاحب­نظران و کارشناسان مسائل تاریخی و سیاسی بوده است. در طول سال­ها آثار گوناگون در مورد این جنبش به شکل کتاب و مقاله در حوزه­های تاریخی، هنری و ادبی به قلم پژوهشگران ایرانی و غیرایرانی به نگارش درآمده­اند که هر یک به سهم خود دربردارندۀ نکته­های قابل تأملی در مورد چگونگی شکل­گیری این جنبش، اندیشه و عملکرد رهبران آن، به­ویژه میرزا کوچک­خان و دلایل ناکامی جنبش هستند. شعرهای ایرانی یا در اصطلاح پژوهشگران ادبیات روسیه «سیکل ایرانی» ویلیمیر خلبنیکف شاعر برجستۀ قرن بیستم ادبیات روسیه، از آثاری است که متأثر از این رخداد انقلابی سروده شده­اند. نکتۀ شایان توجه این است که خلبنیکف یکی از اعضای گروهی متشکل از سخنرانان و هنرمندان انقلابی روس بود که در سال 1921/1300 همراه با بخشی از نیروهای ارتش سرخ از باکو وارد گیلان شدند و از نزدیک شاهد برخی از رخدادهای منتهی به ماه­های پایانی جنبش جنگل بودند. این نوشتار بر آن است تا با ارائۀ دیده­ها و تأثیرهای ویلیمیر خلبنیکف از انقلاب گیلان، مخاطبان ایرانی را با دیدگاه­های فرهیختگان و نخبگانِ روسِ معاصر انقلاب اکتبر 1917 در مورد این رخداد مهم تاریخ ایران که گفته می­شود از انقلاب روسیه تاثیر پذیرفته بود، آشنا کند.