فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انتشار سیر و سلوک زائر جان بانْ‌یِن در انگلستان قرن هفدهم و سیاحت غرب آقا نجفی قوچانی در ایران قرن بیستم متأثر از وضعیت‌های اجتماعی و تاریخی همانندی است. بان‌یِن و قوچانی در مواجهه با پدیدارهای همسان در دوره‌های تاریخی و اجتماعی متفاوت واکنش‌های مشابهی بروز داده‌اند. در انگلستان به دلیل آغاز مدرنیته و در ایران به دنبال ورود این اندیشه طبقه‌های متوسطی شکل گرفت که حیات دنیوی برای آنها از قدر و منزلت بیشتری برخوردار شد. دل‌واپسان دینی برآن شدند تا با استفاده از ژانر نوپدیدِ داستان این طبقه‌ها را از غوطه‌ور شدن در زرق‌وبرق زندگی مدرن برحذر دارند. این دو اثر هم از جهت پیرنگ و ساختار روایی و هم در شیوۀ بیان حوادث و فضاسازی‌های داستانی به همدیگر شباهت دارند. از دید زیگبرت سالمن پراور، هرگاه وضعیت‌های اجتماعی و انسانی مشابهی در دو جغرافیای متفاوت پدیدار شود، زمینه برای پیدایش آثاری با درون‌مایه‌های همسان فراهم می‌آید. این پژوهش با استمداد از این نظرگاه، پس از ترسیم مشابهت‌ها با ارائۀ شواهد، موارد قابل تطبیق این دو متن را به دست می‌دهد و تأثیر زمینۀ اجتماعی در شکل‌گیری آن دو متن و شباهت‌هایشان را نمایان می‌سازد.