سنجش و رتبه‌بندی قدرت ملی کشورها در جهان اسلام

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22070/iws.2012.30
چکیده

به مجموعه‌ای از توانایی‌های مادی و معنوی که در قلمرو یک واحد جغرافیایی- سیاسی به‌نام کشور وجوددارد، قدرت ملی گفته‌می‌شود. سنجش و اندازه‌گیری قدرت ملی کشورها به‌منظور تعیین جایگاه کشور در نظام ژئوپلیتیک جهانی و مقایسه قدرت کشورها، همواره از دغدغه‌های جغرافی‌دانان سیاسی، دانشمندان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل بوده‌است. ازهمین‌رو، تلاش‌های متعددی از سوی صاحب‌نظران برای سنجش قدرت کشورها در قالب ابداع روش‌ها و مدل‌های تک‌متغیره و چندمتغیره محدود انجام‌شده‌است. در این پژوهش با مروری بر مدل‌های پیشین سنجش قدرت ملی و با استفاده از مدل جدید سنجش قدرت ملی، قدرت کشورهای جهان اسلام در قالب نه فاکتور اقتصادی، سیاسی، نظامی، فضایی، فرامرزی، سرزمینی، علمی و فناوری، اجتماعی و فرهنگی بررسی و ارزیابی شده‌است. بر این اساس، ضمن مشخص‌کردن رتبه کشورهای جهان اسلام از نظر میزان قدرت در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... به مقایسه رتبه جمهوری اسلامی ایران با کشورهای مذکور در هریک از فاکتورهای نه‌گانه و همچنین در مجموع فاکتورها (میزان قدرت ملی) پرداخته، و در پایان نیز ساختار سه‌سطحی قدرت بر اساس مدل مزبور ترسیم شده و جایگاه کشورهای جهان اسلام در این ساختار مشخص‌شده‌است.