مروری بر نقش حریم در حفظ و پایداری اکوسیستمهای طبیعی (مطالعه موردی: باغ گیاهشناسی ملی ایران)
نویسندگان
1 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
5 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
6 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22092/ijfrpr.2022.360457.1558چکیده
هدف این نوشتار روشن کردن ضرورت درنظر گرفتن حریم و نقش آن در اکوسیستمهای طبیعی یا انسانساخت، با کارکردهای مشخص است. ارزیابی پیامدهای مخرب ناشی از دستکاریها و دخل و تصرفهای انسانی بهطور مستقیم و یا غیرمستقیم مانند بلندمرتبهسازی در مناطق حائل و اثرات آن بر هسته مرکزی این نوع از اکوسیستمها بسیار ضروری و حیاتی است. باغ گیاهشناسی ملی ایران که یکی از بزرگترین و کاملترین مجموعههای ژنتیکی کشور محسوب میشود، کارکردهای دیگری نظیر حفظ گونههای مهم و اندمیک ایران داشته و منبع تکثیر آنهاست. علاوه بر آن، بهعنوان یکی از ریههای تنفسی شهر تهران در تلطیف هوا و برنامههای آموزشی و پژوهشی نقش کلیدی و ملی دارد. براین اساس، در این نوشتار نشانزدهای توسعه شهرکسازی بر اجزاء مختلف محیطزیست این باغ شامل آب، خاک، هوا، پوشش گیاهی و حیات وحش بررسی شده است. براساس اطلاعات موجود و نتایج بررسیهای میدانی، اثرات بلندمدت این نوع از توسعه بر باغ گیاهشناسی ملی ایران، بر تغییرات هیدرولوژیکی آبهای زیرزمینی اثرگذاری غیرقابل برگشتی داشته و بقا و پایداری این باغ بهعلت آسیبهای وارد بر منابع آب زیرزمینی که هماکنون تأمین آب و نگهداری باغ بر آن استوار است)، با خطر جدی روبرو خواهد شد. علاوه بر آن، کاهش وزش باد و جلوگیری از تهویه لازم و تشکیل جزایر حرارتی، موجب طغیان آفات و بیماریهای مهم گیاهان خواهد شد. همچنین، محدودشدن نفوذپذیری خاک و نیز آسیب به ارزشهای زیباییشناختی باغ از دیگر پیامدهای منفی این توسعه بیرویه است که حیات پایدار باغ گیاهشناسی ملی ایران را تهدید خواهد کرد.
