فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاربری مرتع به‌عنوان مهم‌ترین کاربری زمین در ایران است. تنظیم چرخه هیدرولوژی و کنترل سیل از ‌جمله خدمات تنظیمی در اکوسیستم‌های مرتعی به‌شمار می‌رود. واقعه سیل سال 1398 که در سطح بسیار وسیعی از ایران اتفاق افتاد، منجر به خسارت‌های شدیدی به منابع طبیعی، غیرطبیعی و انسانی گردید. پژوهش پیش‌رو با هدف بررسی تأثیر تغییرات پوشش گیاهی مراتع در رابطه با وقوع سیل تنظیم شده است. بر ‌این ‌اساس با بازدید از مراتع در محدوده مناطق سیل‌زده استان گلستان، وضعیت این مراتع بر‌اساس روش چهار فاکتور اصلاح‌شده، تعیین گردید و برای بررسی تغییرات کاربری اراضی/ پوشش از سری داده‌های ماهواره لندست مربوط به سال‌های 2009-2008 و 2019-2018 استفاده شد. جهت شناسایی عوامل مؤثر بر تغییرات پوشش گیاهی، تخریب مرتع و تأثیر سیل، تعداد 69 مصاحبه‌ نیمه‌ساختاریافته با دامداران مناطق تحت سیل انجام شد. نتایج نشان داد، وضعیت مراتع در مناطق مختلف سیل‌زده بیشتر در طبقه خیلی فقیر تا فقیر قرار دارند و شدت چرا در این مناطق بیش از 3/1 برابر ظرفیت مراتع است. با آنالیز تصاویر ماهواره‌ای مشخص شد، کاربری اراضی مرتعی در یک دوره ده ساله در استان گلستان روند کاهشی داشته است، به‌طوری‌که مساحت اراضی تغییر کاربری یافته بین سال‌های 2008 تا 2019 حدود 70 هزار هکتار برآورد شده است. در بخش مصاحبه، چرای بی‌رویه و هزینه بالای تعلیف مکمل به‌عنوان اصلی‌ترین عوامل مؤثر بر تخریب مراتع شمال استان گلستان از دیدگاه دامداران مطرح هستند. همچنین، مهم‌ترین خسارت وارد شده به دامداران تخریب راه‌های ارتباطی با آغل و مرتع (91 درصد) و تلفات دامی (76 درصد) تعیین گردید. بنابراین، برنامه‌ریزی برای حفاظت، اصلاح و احیای مراتع، به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم و ضروری برای کنترل و مدیریت سیلاب پیشنهاد می‌شود.