تحلیلی بر آتش‌سوزی‌های‌ جنگل‌ها و مراتع ایران اهداف، تبعات و راه‌های پیشگیری

نویسندگان

1 2- استادیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لرستان، ایران

2 دانشیار پژوهش، بخش بیماری‌های گیاهی، مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijfrpr.2023.359879.1550
چکیده

آتش‌سوزی عرصه‌های طبیعی، هرساله، خسارت‌های زیاد جانی، مالی، زیست‌محیطی و اکوتوریستی به کشورها وارد می‌کند. میانگین سطح حریق سالانۀ در جنگل‌های جهان چهار میلیون کیلومتر مربع تخمین زده شده است. این آتش‌سوزی‌ها به نابودی پوشش گیاهی، گرم ‌شدن کرۀ زمین، آلودگی هوا، نابودی تنوع زیست‌محیطی و تشدید پدیدۀ بیابان‌زایی می انجامد. عوامل مختلف طبیعی و انسانی (تعمدی و غیرتعمدی) در وقوع و گسترش آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع مؤثر هستند. اکوتروریسم و تروریسم زیست‏محیطی دو رویکرد متداول برای ایجاد آتش‌سوزی‌های تعمدی در منابع طبیعی هستند. یکی از شیوه‌های مهم و نسبتاً جدید تروریسم زیست‏محیطی، پدیدۀ "پایروتروریسم" یا آتش‌سوزی تعمدی خرابکارانه در جنگل‌ها و مراتع است. سادگی، کم‌خطری، هزینۀ اندک مالی و تعداد کم نیروی مورد نیاز، ضعف دولت‌ها در مهار سریع، برد تبلیغاتی بالا و تحمیل خسارت‌های قابل‌توجه، ازجمله جاذبه‌های اینگونه عملیات برای خرابکاران است. به‌منظور به‌ حداقل ‏رساندن خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی‌های طبیعی و تعمدی، اقدامات پدافندی زیر توصیه می‌شود: مجهزتر کردن نهادهای مسئول خاموش‌سازی آتش جنگل‌ها و مراتع به ادوات و امکانات پیشرفته و به‌روز آتش‌نشانی، جلب مشارکت فعال افراد بومی و آموزش آتش‌نشانان، جنگل‌نشینان و مرتع‌داران در امر شناسایی و خاموش‌سازی آتش در جنگل‌ها و مراتع، بهبود شیوه‌های مدیریتی جنگل‌ها و مراتع، رصد اطلاعات دربارۀ تهدیدات و استفاده از فناوری‌های نوین در زمینۀ امنیت و اطفای حریق.